انجمن صنفی ویراستاران کشوری می‌شود

پس از یک‌سال پیگیری انجمن‌های حوزۀ فرهنگ و هنر و رسانه و تشکیل جلسات متعدد، تفاهم‌نامه‌ای میان وزارت‌ فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی منعقد شد و شیوه‌نامۀ تأسیس انجمن‌های صنفی کشوری تدوین گردید. بر این اساس، انجمن‌های حوزۀ فرهنگ، هنر و رسانه با شرایط ویژه‌ای می‌توانند انجمن صنفی کشوری و سراسری شوند و عنوان کارگری و کارفرمایی که در وزارتِ کار انتخاب شده بود، از نام آن‌ها برداشته شود. انجمن صنفی ویراستاران این افتخار را داشته که به نمایندگی از ویراستاران در جلسات تشکیل‌شده در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی حضور یابد و در مراحل تدوین شیوه‌نامه همراه باشد. پیگیری‌های اداری برای تبدیل وضعیت به کشوری در انجمن آغاز شده که به‌زودی اطلاعات جامع‌تر در این زمینه منتشر خواهد شد.

گزارش مختصر فعالیت‌های انجام شده برای تشکیل انجمن سراسری کشوری

پیرو دعوت آقای علی‌اصغر سیدآبادی، مشاور وزیر در امور برنامه‌ریزی، از تاریخ تیرماه ۱۳۹۷ جلساتی به‌صورت مرتب در دفتر مطالعات و برنامه‌ریزی راهبردی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی برگزار شد که نمایندگان چهارده انجمن فعال حوزۀ فرهنگ و هنر در آن حضور داشتند. آقای فتح‌الله فروغی نیز  به نمایندگی از انجمن صنفی ویراستاران در این جلسات شرکت داشت. محور اصلی گفت‌وگوها تدوین آیین‌نامۀ اجرایی بند «ح» مادۀ ۹۲ قانون برنامۀ پنج‌ساله ششم توسعۀ اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی بود که باهدف رفع مشکلات صنفی و شغلی اهالی فرهنگ و هنر و رسانه انجام شد. دستاورد این جلسات به قرار زیر است:

  • تهیۀ دستنامه‌ای برای تعیین تعاریف، از جمله تعریف بیکاری، بیمۀ بیکاری، مشخص کردن اصحاب فرهنگ و هنر، وظایف صنوف، حداقل دستمزد، حداقل مدت استفاده از بیمه بیکاری و حمایت‌های شغلی.
  • انتخاب مناسب‌ترین مرکز برای تأسیس انجمن‌های صنفی حوزۀ فرهنگ و هنر و رسانه از میان سازمان‌هایی چون وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزارت صنعت و معدن، صندوق اعتباری هنر که منجر به تهیۀ دستورالعمل نحوۀ تشکیل و فعالیت انجمن‌های صنفی فرهنگ و هنر و کانون‌های مربوط شد.
  • برگزاری مراسم دیدار وزرای دو وزارتخانه، محمد شریعتمداری وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، و امضای پیش‌نویس «تشکیل کانون‌های ملی صنفی هنرمندان سراسر کشور» در تاریخ ۳ شهریور ۱۳۹۸٫
  • اعلام شرایط و مهلت تشکیل انجمن صنفی سراسری و کانون‌های فراگیر فرهنگ، هنر، رسانه.
  • ابلاغ برای تشکیل و تأسیس انجمن‌های سراسری به صنوف فرهنگ و هنر.

 

روند کار

انجمن‌هایی مثل انجمن صنفی ویراستاران که پیش‌تر در وزارت کار تأسیس شده‌اند، باید دست‌کم ۲۰۰ عضو یا متقاضی عضویت در سراسر کشور داشته باشند و سپس باید گزارش هیئت‌مدیره و نامۀ درخواست تغییر وضعیت از شهری به کشوری را؛ همراه با اطلاعات اعضای پیوسته و متقاضیان عضویت از سراسر کشور، به کمیسیونِ تشکیل‌شده در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارسال کنند. که در آن کمیسیون نمایندگان انجمن‌های فرهنگی برای رسیدگی به درخواست‌ها حضور دارند. پس از تأیید کمیسیون، اساسنامۀ جدیدی تدوین خواهد شد که عنوان انجمن از صنفی کارگری به «انجمن صنفی سراسری ویراستاران ایران» تغییر خواهد کرد و مجمع فوق‌العاده‌ای برای تعیین و تأیید مفاد اساسنامۀ جدید برگزار خواهد شد.

انجمن‌هایی که قبلاً از دیگر مراکز فرهنگی مثل وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز فعالیت گرفته بودند، برای پیوستن به این طرح جدید، مقیدند به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی درخواست تأسیس انجمن بدهند و روندی را برای تهیۀ اساسنامه و تشکیل مجمع طی کنند.

 

این دستاورد برای اهالی فرهنگ و هنر و رسانه بسیار ارزشمند است به چند علت:

  • عنوان «کارگری و کارفرمایی» که در مورد اهالی این صنوف نامناسب و یا دست‌کم نامفهوم و بی‌ربط بود برداشته می‌شود؛
  • با تشکیل انجمن‌های سراسری، فعالیت صنفی از یک شهر فراتر می‌رود و تمام کشور را در برمی‌گیرد و همکاری بین شهرها برای رسیدن به حمایت‌های صنفی قوی‌تر می‌شود و از دیگر شهرهای ایران نیز عضو خواهد پذیرفت؛
  • تصمیم‌گیری‌های صنفی به خودِ صنوف محول می‌شود و راه برای قدرتمند شدن صنوف باز می‌شود،
  • مشکلات صنفی قابل پیگیری خواهد بود، چون مرکزی در دو وزارتخانه برای رفع مشکلات و همکاری بیشتر با صنوف تشکیل شده است.

 

برای آگاهی بیشتر از برخی نکات مطرح شده در جلسات، بخش‌هایی از مطالب مندرج در خبرگزاری‌ها به پیوست تقدیم می‌شود.

مهناز مقدسی

دبیر انجمن صنفی ویراستاران

 

 

 

 گزارش ۳ شهریور ۱۳۹۸

جلسۀ دیدار  محمد شریعتمداری وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و امضای پیش‌نویس تشکیل کانون‌های ملی صنفی هنرمندان سراسر کشور

 بر اساس این گزارش با تصویب هیئت وزیران، برای اولین بار در تاریخ هنر کشور، کلیه پدیدآورندگان آثار فرهنگی و هنری و رسانه‌ای می‌توانند ذیل تبصره (۵) ماده (١٣١) قانون کار، انجمن صنفی سراسری تشکیل دهند. به‌موجب همین تصویب‌نامه هر یک از حوزه‌های فرهنگی، هنری و رسانه‌ای می‌توانند یک کانون سراسری تشکیل دهند و در نهایت از به هم پیوستن آن‌ها کانون فراگیر فرهنگ و هنر، تشکیل خواهد شد.

از یک سال گذشته به‌منظور تدوین پیش‌نویس دستورالعمل نحوۀ تشکیل فعالیت‌ انجمن‌های صنفی فرهنگ، هنر، رسانه و کانون‌های مربوطه جلساتی با حضور نمایندگان صنوف مختلف فرهنگی و هنری و وزارتخانه‌های فرهنگ و ارشاد اسلامی و تعاون، کار و رفاه اجتماعی برگزار شده است. این جلسات به‌منظور تدوین آئین‌نامه‌های ماده ٩٢ برنامۀ ششم توسعه، که یکی از بندهای ذیل این ماده به بحث نظام صنفی مرتبط بود، با حضور نمایندگان صنوف مختلف برگزار شد. این در حالی است که پیش‌نویس این تصویب‌نامه، حاصل همفکری و مشورت نمایندگان ١۴ تشکل و انجمن فرهنگی، هنری و رسانه‌ای است که طی بیش از یکسال و در خلال برگزاری ده‌ها جلسه عمومی و تخصصی تهیه شده و با تأیید و امضای دو وزیر کابینۀ دولت تدبیر و امید (وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی)، جهت طرح و تصویب تقدیم هیئت وزیران شده است.

پس از تصویب این پیشنهاد، کلیۀ پدیدآورندگان آثار فرهنگی، هنری و رسانه‌ای می‌توانند در بستر تشکل‌های رسمی و تخصصی روابط کار، مطالبات خود را از طریق گفت‌وگوهای سه‌جانبه ملی دنبال کرده و امنیت شغلی پایدار را محقق سازند. تنظیم و تصویب «دستورالعمل نحوه تشکیل و فعالیت انجمن‌های صنفی فرهنگ، هنر و رسانه و کانون‌های مربوطه» از دیگر مواردی است که در این تصویب‌نامه پیش‌بینی شده و تشکل‌های ١۴ گانه فوق به‌منظور پیشبرد هرچه سریع‌تر اهداف تصویب‌نامه، مبادرت به تهیه و ارائه پیش‌نویس دستورالعمل و ارائه آن به وزرای فرهنگ و ارشاد اسلامی و تعاون، کار و رفاه اجتماعی کرده‌اند.

نمایندگان خانه سینما، خانه موسیقی، خانه تئاتر، انجمن هنرمندان مجسمه‌ساز، انجمن نویسندگان کودک و نوجوان، انجمن صنفی روزنامه‌نگاران استان تهران، انجمن عکاسان ایران، انجمن صنفی طراحان گرافیک، انجمن هنرمندان سفالگر ایران، انجمن خوشنویسان ایران، انجمن ویراستاران، انجمن داستان‌نویسان، انجمن هنرمندان نقاش و انجمن تصویرگران ایران در تهیه پیش‌نویس تصویب‌نامه و دستورالعمل آن با یکدیگر همکاری داشته‌اند.

در پایان این نشست در حضور محمد شریعتمداری وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی و سید عباس صالحی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی پیش‌نویس تشکیل کانون‌های ملی صنفی هنرمندان سراسر کشور به امضا رسید.

 

گفت‌وگو با علی‌اصغر سیدآبادی،  خبرگزاری مهر ۱۹ آبان ۱۳۹۸

سیدآبادی، مشاور وزیر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در امور برنامه‌ریزی، تصریح کرد: این مصوبه امکان ایجاد تشکل‌های صنفی را برای تمامی بخش‌های فرهنگ و هنر فراهم می‌کند. این موضوع تا پیش‌ازاین به دلیل محدودیت‌های قانون کار و در نظر نگرفتن تعاریف مشاغل فرهنگی در آن امکان‌پذیر نبود. بر اساس پیش‌نویس تهیه شده همۀ صنوف فرهنگی می‌توانند در قالب ساختار تازه دست به تشکیل انجمن صنفی بزنند و اگر در این مسئله از سوی مرجعی خللی ایجاد شود کار آن‌ها به کمیسیونی ارجاع داده می‌شود که جدای از نمایندگان دو وزیر ارشاد و کار، نمایندگان صنوف فرهنگی نیز در آن حضور دارند و مصوبۀ آن برای اجرا در وزارت کار الزامی تلقی می‌شود. این کمیسیون در واقع نقش تسهیلگرانه در این زمینه دارد.

به گفته سیدآبادی با ایجاد انجمن‌های صنفی در هر رشته و پیوستن آن‌ها به هم کانون‌های صنفی شکل می‌گیرد و تجمیع کانون‌های صنفی نیز در نهایت انجمن صنفی سراسری توسط پدیدآورندگان آثار فرهنگی و هنری و شاغلان بخش فرهنگ و هنر و رسانه را ایجاد می‌کند.

وی تصریح کرد در پیش‌نویس تهیه شده برای این موضوع ایجاد انجمن صنفی و تبعیت از مصوبۀ تازه برای انجمن‌های فرهنگی هنری موجود داوطلبانه خواهد بود و این ساختار تازه سعی کرده در امور صنفی نقش کمک‌کننده برای فعالان فرهنگی داشته باشد. از سوی دیگر با ایجاد این ساختار تازه فعالیت تشکل‌های و ساختارهای موجود نیز تغییر نمی‌کند و آن‌ها در قالب فعالیت غیر صنفی می‌توانند به کار خود ادامه دهند.

اطلاعیه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی درباره تشکیل انجمن‌های سراسری فرهنگ، هنر و رسانه را در لینک زیر مطالعه کنید.

https://www.farhang.gov.ir/fa/news/525254/اطلاعیه-وزارت-فرهنگ-و-ارشاد-اسلامی-درباره-تشکیل-انجمن-های-سراسری-فرهنگ-هنر-و-رسانه

 

انتخاب دومین هیئت‌مدیرۀ انجمن صنفی ویراستاران نهم آذر ۱۳۹۸

مجمع عادی و فوق‌العادۀ انجمن صنفی کارگری ویراستاران با حضور اکثریت اعضا و نظارت نمایندۀ وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی برگزار شد. این جلسه پس از تأییدِ حضور اکثریت اعضا رسمیت یافت. در این نشست آقای فریبرز مجیدی، رئیس هیئت‌مدیره، گزارش عملکرد سه‌سالۀ انجمن را قرائت کرد. در این گزارش فهرست فعالیت‌های کمیسیون‌های شش‌گانۀ انجمن اعلام شد و دربارۀ تلاش‌های انجام‌شده برای به‌ثمررساندن برنامه‌های انجمن به حاضران اطلاعاتی داده شد.

پس از تأیید گزارش فوق در مجمع، آقای فتح‌الله فروغی، خزانه‌دار، گزارش خود را قرائت کرد. در این گزارش به گردش مالی انجمن و درآمدهای حاصل از دوره‌های آموزشی و حق عضویت‌ها و نیز هزینه‌های تجهیز لوازم برای انجمن و تعهدات مالی آتی اشاره شد و اعلام شد که تعهدات مالیاتی ازجمله تحویل اظهارنامه‌های مالیاتی و گزارش‌های فصلی انجمن، طبق قوانین حاکم بر مراکز و نهادها، به‌موقع انجام پذیرفته است.

گزارش بازرس آخرین گزارش مطرح‌شده در مجمع بود که آقای بهنام رمضانی‌نژاد آن را قرائت کرد. وی اعلام کرد که تمام صورت‌جلسات هیئت‌مدیره برای ایشان ارسال می‌شده و تمامی مصوبات آن را مطالعه کرده و از روند فعالیت‌های کمیسیون‌ها و خزانه‌داری نیز گزارش‌هایی، به‌صورت مستمر، دریافت می‌کرده است. با بررسی تمامی مستندات، عملکرد انجمن در سال‌های گذشته نکتۀ مبهم یا غیرشفافی نداشته است. لذا درستی گزارش‌ها به تأیید بازرس و پس از آن، به تأیید اعضای حاضر در جلسه رسید.

در بخش دیگری از مجمع، هیئت‌مدیره درخواست اصلاح دو مورد از اساسنامه را مطرح کرد: یکی تغییر سال مالی از فروردین تا اسفند هر سال و دیگری افزودن بندی برای عضویت ویراستاران مطبوعات و رسانه‌ها که هر دو به تصویب اعضای انجمن رسید، لذا تغییر در عضویت به شرح زیر پذیرفته شد:

 

تغییر در بند ۴ از مادۀ ۵ اساسنامه به شرح زیر:

 

شاغل‌بودن در حرفۀ ویراستاری در حوزۀ فعالیت انجمن صنفی با عرضۀ مدارک شناسایی معتبر شامل عرضۀ قرارداد ویرایش با یکی از مراکز نشر، درج نام متقاضی در شناسنامۀ حداقل دو کتاب، دادن گواهی از نهادهای علمی و فرهنگی و تجاری در مورد اشتغال به شغل ویراستاری در آنجا، اشتغال به شغل ویراستاری در رسانه‌های کاغذی، دیداری و شنیداری با عرضۀ گواهی معتبر و حداقل یک سال همکاری در سمت ویراستار از مرکز مربوط.

 

تبصرۀ ۵: تعیین حدودوثغور مصادیق بند ۴ از مادۀ ۵ بر عهدۀ هیئت‌مدیره است.

 

در ادامۀ جلسه، نامزدهای هیئت‌مدیره خود را معرفی کردند و برنامه‌هایشان را برای پیشبرد فعالیت‌های انجمن اعلام کردند، ضمن آنکه پیشینه و فعالیت‌های حرفه‌ای نامزدها به‌صورت مکتوب و تصویری نیز در جلسه ارائه شد. سپس برگه‌های رأی‌گیری بین اعضا توزیع شد. در پایان، شمارش آرا زیر نظر هیئت‌رئیسۀ مجمع، ناظران و نمایندۀ وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی، آقای احمد کلاته، صورت گرفت و افراد زیر انتخاب شدند.

اسامی اعضای اصلی و علی‌البدل هیئت‌مدیره و بازرس به ترتیب الفبا به قرار زیر است:

  1. گلی امامی
  2. هومن عباسپور
  3. مهدی قنواتی
  4. مهناز مقدسی
  5. اصغر مهرپرور
  6. جواد رسولی (علی‌البدل)
  7. عارف خرمشاهی (علی‌البدل)

 

بازرس

  1. پیام شمس‌الدینی
  2. فهیمه شانه (علی‌البدل)

 

این جلسه با قدردانی از حاضران و دعوت هیئت‌مدیرۀ جدید از اعضا برای حضور فعال‌تر در برنامه‌های انجمن و نیز گفت‌وگوهای دوستانه میان اعضا، در ساعت ۱۷:۳۰ به پایان رسید.

 

[Best_Wordpress_Gallery id=”92″ gal_title=”مجمع۹۸-۲”]

اکنون که نیست، یادش را گرامی می‌داریم و سخنانش را بازخوانی می‌کنیم

کریم‌ امامی در ۱۸ تیرماه ۱۳۸۴ براثر‌ سرطان‌ خون ‌در‌تهران‌ درگذشت. مترجم، ویراستار، نویسنده، روزنامه‌نگار و کارشناس کتاب و نشر بود. با وجود تسلط بر زبان و ادبیات انگلیسی، دورۀ دانشگاهیِ این رشته را در دانشگاه تهران گذراند. سال‌ها در مجامع فرهنگی حضوری فعال داشت، با ترجمۀ آثاری چون نمایش‌نامۀ با خشم به یاد آر اثر جان آزبرن، گتسبی بزرگ اثر اسکات فیتزجرالد و ماجراهای شرلوک هلمز در میان اهل قلم جایگاهی ویژه یافت. چند سال با کیهان اینترنشنال (روزنامۀ کیهان انگلیسی) همکاری داشت و در ۱۳۴۷ به مؤسسۀ انتشارات فرانکلین پیوست و سال‌ها مدیر بخش ویرایش و آماده‌سازی آن مؤسسه در تهران بود. با تعطیلی فرانکلین، به انتشارات سروش، ناشر وابسته به سازمان صداوسیما، رفت و بخش ویرایش را در آنجا پایه‌گذاری کرد. اگرچه امامی پس از انقلاب از کارهای اداری کناره گرفت و فضای فرهنگی کتاب‌فروشی را برگزید، هرگز قلم بر زمین نگذاشت و کتابفروشی‌اش محفل اهل فرهنگ بود.

او آثاری از شاعران امروز همچون نیما یوشیج، فروغ فرخزاد، اخوان ثالث و شاملو  و همچنین داستان‌هایی از میرصادقی، ساعدی و هدایت را به انگلیسی برگرداند.

امامی در ‌مؤسسۀ‌ فرانکلین ‌روش‌های ‌جدید ‌آماده‌سازی ‌متون، ‌تصویرپردازی ‌و ‌تولید ‌را ‌از‌ اروپا‌ و امریکا ‌گرفت، ‌معرفی‌ کرد‌ و ‌رواج ‌داد‌ و‌ بسیاری ‌از ‌کارهای ‌فنی ‌امور ‌کتاب ‌و ‌نشر ‌در ایران از ‌این ‌مؤسسه‌ آغاز ‌شد.‌

در لابه‌لای انبوه گفته‌های چاپ‌شده و نوشته‌های کریم امامی، به قسمتی از گفته‌هایش در کتاب در گیرودار کتاب و نشر، که به همت عبدالحسین آذرنگ، ویراستار و نشرپژوه، منتشر شده (نیلوفر: ۱۳۸۵) برمی‌خوریم و برای گرامی‌داشتِ یادش شما را در خواندن آن سهیم می‌کنیم. او دربارۀ وظایف، مسئولیت‌ها و حیطۀ اختیارات ویراستار گفته‌ است:

«ویراستاری که با اثر ترجمه‌شده مواجه می‌شود، ظاهراً کارش آسان‌تر است، چون با استفاده از کتاب اصلی، راه را بهتر می‌بیند و لغزش‌های مترجم را زودتر می‌تواند تشخیص دهد. چنین ویراستاری نه‌تنها باید به‌اندازۀ کافی زبان‌دان باشد، بلکه از موضوع کتاب هم سررشته داشته باشد. اگر ویراستاری به موضوع کتاب وارد نباشد، بهتر است از ویرایش ترجمه عذر بخواهد و کار را به شخص واردتری بسپارد. به نظر من، ویراستاری که روی متون ترجمه‌شده کار می‌کند لازم است حتماً خودش تجربۀ ترجمه داشته باشد، حداقل به‌خاطر اینکه بداند حد و حدود کار چیست و چه چیزهایی را می‌توان و چه چیزهایی را نمی‌توان به فارسی برگرداند و البته لازم است که مترجم و ویراستار تصور واحدی از کار ترجمه داشته باشند، چون در غیراین‌صورت دخالت ویراستار در کار مترجم به جایی خواهد رسید که خود او به نام ویرایش، کتاب را دوباره به فارسی ترجمه خواهد کرد و این کار به‌هیچ‌وجه درست نیست» (ص ۲۲۱).

«به نظر من ویراستار وقتی به حداکثر توانایی و کارسازی خود می‌رسد که از نیمۀ راه با اثر تألیف و ترجمه‌شده روبه‌رو نشود، بلکه فرصت داشته باشد که از قدم اول با مؤلف یا مترجم همراه شود و در شکل‌دادن به کتاب و انتخاب مناسب‌ترین راه و حل‌وفصل مسائل مشارکت کند» (ص ۲۲۲).

«ویرایش انواع دارد: ویرایش کتاب‌های ترجمه‌شده، ویرایش کتاب‌های تألیفی، ویرایش کتاب‌های عام، ویرایش کتاب‌های تخصصی، ویرایش کتاب‌های مرجع، ویرایش کتاب‌های مصور، ویرایش کتاب‌های کودکان و نوجوانان و غیره. هر کدام رموز و فنون خودش را دارد و در کمتر کلاس و مدرسه‌ای هم انسان فرصت آموختن این رموز را پیدا می‌کند. انسان بایستی رموز کار را در بوتۀ تجربه بیاموزد» (ص ۲۱۲).

«یک ویراستار خوب عاشق کار کتاب است و عاشقانه کار می‌کند. یک ویراستار خوب، آدم زحمت‌کشی است و به همۀ جزئیات کار، که واقعاً هم متنوع و مفصل است و بنده در مواردی کار کتاب را به ساختن خانه تشبیه کرده‌ام، شخصاً رسیدگی می‌کند. ویراستاری آنقدر کار گِل دارد که اگر کسی واقعاً عاشق نباشد، آن را خیلی زود رها می‌کند» (ص ۲۲۲-۲۲۳).

بسیار کسان از محضر او آموختند و ما نیز از نوشته‌هایش همچنان می‌آموزیم. یادش گرامی باد.

انجمن صنفی ویراستاران

 

قلمتان استوار و دلتان شاد

خانم گلی امامی، زادروزتان را تبریک می‌گوییم

گلی امامی (ادیب‌محمدی) در ۱۶ تیرماه ۱۳۲۱ در خانواده‌ای فرهنگی در تهران به‌دنیا آمد. پس از اخذ دیپلم، در ۱۳۴۱، وارد دانشکدۀ هنرهای تزیینی تهران شد و از محضر استادانی چون سهراب سپهری، داریوش شایگان، پرویز تناولی، کریم امامی بهره برد. سال سوم دانشگاه به آلمان رفت و دیپلم زبان آلمانی گرفت. سپس، به انگلیس و امریکا سفر کرد و در امریکا مدرک کارشناسی علوم انسانی گرفت.

در ۱۳۴۵، در انگلیس، با استاد خود، کریم امامی، مترجم و نویسنده و مدیر بخش ویرایش مؤسسه انتشارات فرانکلین، ازدواج کرد و نام خانوادگی امامی را برای خود برگزید. یک سال بعد، به ایران بازگشت و از ۱۳۴۸ تا ۱۳۵۳، با سمت‌های کتابدار، رئیس دفتر، مدیر عامل، عضو هیئت نویسندگان مجلۀ پیک جوان در مؤسسۀ فرانکلین مشغول به‌کار شد. در این مؤسسه با استادانی چون نجف دریابندری، ابوالحسن نجفی، میرشمس‌الدین ادیب‌سلطانی، احمد سمیعی، احمد میرعلائی همکاری کرد. در ۱۳۵۵، مدیر کتابخانۀ تازه‌تأسیس دانشگاه فارابی شد و طی پنج سال، نُه‌هزار جلد کتاب تخصصی و منحصربه‌فرد هنری را به همۀ زبان‌های زنده، جمع‌آوری و سازماندهی کرد. پس از انقلاب ۱۳۵۷، با همسرش انتشارات «زمینه» را در منزل خود تأسیس و از ۱۳۶۲، آن را به کتاب‌فروشی تبدیل کرد و تا ۱۳۸۰؛ مکانی که خیلی زود پاتوق ااهل فرهنگ شد. گلی امامی از ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۶، مدیریت نشر و پژوهش «فرزان‌روز» را به عهده داشت. او از مترجمان خوش‌قلم ماست و ترجمه‌هایش از نمونه‌های نثر سالم و پاکیزۀ فارسی است. از ترجمه‌های اوست:

اتوبوس مدرسه، مری ک. هریس، شرکت سهامی کتاب‌های جیبی: فرانکلین، ۱۳۵۳؛

خانواده من و بقیه حیوانات، جرالد دارل، تهران، ۱۳۶۳؛

جین اوستن، برایان ساودام، نشرنشانه،۱۳۷۳؛

زن‍دگ‍ی‌ ک‍وت‍اه‌ اس‍ت‌: ن‍ام‍ه‌ای‌ ب‍ه‌ ق‍دی‍س‌ آوگ‍وس‍ت‍ی‍ن‌، یوستین گاردر، ن‍ش‍ر و پ‍ژوه‍ش‌ ف‍رزان‌ روز‏‫، ۱۳۷۷؛

اجاق سرد آنجلا، فرانک مک کورت ، ن‍ش‍ر و پ‍ژوه‍ش‌ ف‍رزان‌‌روز، ۱۳۷۹؛

دختری با گوشواره مروارید، شوالیه تریسی، نشر چشمه، ۱۳۸۱؛

پروست چگونه می‌تواند زندگی شما را دگرگون کند، آلن دو باتن، انتشارات نیلوفر، ۱۳۸۳؛

حباب شیشه، س‍ی‍ل‍وی‍ا پ‍لات‌،  نشر باغ نو، ۱۳۸۴؛

هنر سیر و سفر ، الن دو باتن، نشر نظر، ۱۳۸۵؛

نقب زدن به آمریکا، آن تیلر، نشرچشمه، ۱۳۹۳؛

جستارهایی در باب عشق، آلن دو باتن، نشر نیلوفر، ۱۳۹۴٫

 

گلی امامی، علاوه بر ترجمه، در تألیف مقالات انتقادی (نقد کتاب، نقد هنر، نقد فیلم) نیز دستی دارد. چند اثر تألیفی نیز در فهرست کارهای اوست:

نگاهی به افریقای سیاه: سرزمین رازها و رمزها، کانون پرورش فکری کودکان و نوجوان‏‫‏‏، ۱۳۵۶؛

آشپزی بدون گوشت، نشر زمینه، ۱۳۶۱٫

برخی آثار گلی امامی با تقدیر منتقدان مواجه شد و جوایزی به او تعلق گرفت، از جمله:

سرافینا، مری ک. هریس، ام‍ی‍رک‍ب‍ی‍ر‏‫: م‍ؤس‍س‍ه‌ ان‍ت‍ش‍ارات ف‍ران‍ک‍ل‍ی‍ن، ۱۳۵۰،انتخاب یونسکو به عنوان بهترین اثر ترجمه‌شده برای نوجوانان.

پی‌پی جوراب‌بلند، آسترید لیندگرن، ش‍ه‍ر ک‍ت‍اب‌، ه‍رم‍س‌ (ک‍ی‍م‍ی‍ا)؛ ش‍رک‍ت‌ ان‍ت‍ش‍ارات‌ ع‍ل‍می‌ و ف‍ره‍ن‍گی‌. برندۀ جایزه بهترین کتاب کودک از شورای کتاب کودک.

در مراسم جایزۀ فرشته با حمایت مجموعۀ فرهنگی ـ هنری شهرِ کتاب فرشته، که در تاریخ ۳۰ خرداد ۱۳۹۶ برگزار شد، از گلی امامی برای سال‌ها تلاش در عرصۀ ترجمه و تألیف تقدیر شد.

 

گلی امامی از اعضای افتخاری انجمن صنفی ویراستاران است و این انجمن افتخار دارد که از بدو تأسیس از مشاوره و راهنمایی‌های این بانوی فرهنگ‌دوست برخودار بوده و اولین جلسۀ‌ «انتقال تجربه» با حضور ایشان و دکتر سیروس پرهام در تاریخ ۱۰ اسفند ۱۳۹۵برگزار شد.

زادروز این بانوی خوش‌قلم و خوش‌فکر و پرتلاش و انسان را به ایشان و اهالی قلم تبریک میگوییم.

زادروز محمدعلی موحد را گرامی می‌داریم

محمدعلی موحد در ۲ خرداد ۱۳۰۲ در تبریز به دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در تبریز گذراند و پس از اخذ دیپلم متوسطۀ ادبی به تهران آمد، اما به‌سبب فوت پدرش مجدداً به تبریز بازگشت و سرپرستی خانواده را برعهده گرفت. در این دوره در تهران و تبریز در رفت‌وآمد بود. 

در ۱۳۲۹ به شرکت نفت آبادان رفت. پس از خروج انگلیسی‌ها در ۱۳۳۲ از آبادان، سردبیر روزنامۀ‌ شرکت نفت شد. شد  در همین سال به تهران منتقل شد. او در ۱۳۳۲ کتاب رحله اثر ابن ‌بطوطه را ترجمه کرد که در ۱۳۳۶ منتشر شد. این اثر به‌سبب قلم شیوا ترجمۀ روان ، توجه بسیاری را جلب کرد و نام موحد بر سر زبان‌ها انداخت؛ چنان‌که استادانی چون مجتبی مینویی و محمدعلی جمال‌زاده او را تشویق و تحسین کردند.

موحد تحصیلات خود را در دانشکدۀ حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران تا اخذ مدرک دکتری حقوق خصوصی ادامه داد. در ۱۳۳۸، و پس از فارغ‌التحصیلی، برای آشنایی بیشتر با مباحث حقوق بین‌الملل به انگلستان رفت و مطالعات خود را زیر نظر پرفسور جنینگز در کیمبریج و پروفسور شوارتزنبرگ در لندن ادامه داد. همچنین در این دوره، با ایران‌شناسانی چون آرتور آربری، ولادیمیر مینورسکی و لارنس لاکهات همکاری کرد و به تحقیق دربارۀ نسخه‌های خطی موجود در موزۀ بریتانیا پرداخت و  تصحیح نسخۀ سلوک‌الملوک، تألیف فضل‌الله روزبهان خنجی، متخلص به امین، را برگزید.

موحد از آغاز تأسیس شرکت ملی نفت ایران در گروه حقوقی شرکت نفت حضور داشت و، با داشتن مدرک وکالت پایۀ یک دادگستری، تا بالاترین درجات (مشاور عالی رئیس هیئت مدیره، ‌مشاور ارشد و عضو اصلی هیئت مدیره) ارتقای مقام یافت. او در ابتدای تأسیس سازمان اوپک به مدت شش ماه معاون اجرایی آن سازمان در ژنو بود. او در کنار مشاغل رسمی حقوق مدنی و حقوق نفت، در دانشکدۀ حقوق دانشگاه تهران و دانشکدۀ علوم مالی و حسابداری تدریس می‌کرد.

محمدعلی موحد آثار و مقالات فراوانی را تاکنون به دست چاپ سپرده است. مهم‌ترین اثر تحقیقی  او مقالات شمس تبریزی است. برخی دیگر از آثار اوست:

 

 

حدیقهالحقیقه، از ابوالفتح محمدبن شیخ‌الاسلام احمد جام (ژنده‌پیل)، تصحیح و تعلیق از محمدعلی موحد، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۳.

سفرنامۀ ابن بطوطه، ترجمۀ محمدعلی موحد، تهران: علمی و فرهنگی، ۱۳۶۱.

خزران، آرتور کستلر، ترجمۀ محمدعلی موحد، تهران: انتشارات خوارزمی، ۱۳۶۱.

سلوک‌الملوک، از فضل‌الله روزبهان خُنجی، تصحیح و تعلیق از محمدعلی، انتشارات خوارزمی

چهار مقاله دربارۀ آزادی، از آیزایا برلین (ترجمه)، تهران: انتشارات خوارزمی (برنده جایزه کتاب سال)، ۱۳۶۹

مقالات شمس تبریزی (تصحیح و تعلیق)، تهران: انتشارات خوارزمی، (برنده جایزه کتاب سال)، ۱۳۶۹

خُمی از شراب ربانی، گزیدهٔ مقالات شمس (تصحیح و تعلیق)، تهران، سخن، ۱۳۷۳

اصطرلاب حق، گزیدهٔ فیه‌مافیه (تصحیح و تعلیق)، تهران: سخن، ۱۳۷۵

ابن‌بطوطه (تألیف)، تهران: طرح نو، ۱۳۷۸

شمس تبریزی (تألیف)، تهران: طرح نو، ۱۳۷۹

خواب آشفتهٔ نفت، دکتر مصدق و نهضت ملی ایران (تألیف)، تهران: نشر کارنامه (برنده جایزه کتاب سال)، ۱۳۸۴

ملی کردن و غرامت: درس‌هایی از داوری‌های نفتی، (تألیف)، تهران: نشر کارنامه، ۱۳۸۴

در هوای حق و عدالت (تألیف)، تهران: نشر کارنامه (برنده جایزه اندیشه)، ۱۳۸۴

فصوص‌الحکم، ابن عربی (ترجمه و تعلیق)، تهران: نشر کارنامه، ۱۳۸۵

مالیات سرانه و تأثیر آن در گرایش به اسلام، از دانیل دنت (ترجمه)، تهران: انتشارات خوارزمی، ۱۳۸۵

 

در جستجوی آینه: گزیدۀ مقالات شمس تبریزی، (گردآورنده) تهران: نشر معین (همراه با لوح شنیداری با خوانش هوشنگ آزادی‌ور)، ۱۳۹۲

مثنوی معنوی، تصحیح محمدعلی موحد، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۹۶٫

 

 

گردآورنده: سپیده پورمقدم

 

 

انجمن صنفی کارگری ویراستاران پیگیر مسائل علمی ویراستاری است

مهناز مقدسی در گفت‌و‌گو با ایبنا:

انجمن صنفی کارگری ویراستاران پیگیر مسائل علمی ویراستاری است

تاریخ انتشار : شنبه ۲۲ اردیبهشت ۱۳۹۷ ساعت ۱۵:۴۷
عضو هیات موسس و دبیر انجمن صنفی کارگری ویراستاران گفت: انجمن، پیگیر بخش علمی و محتوایی ویراستاری است و انتظار داریم که مباحث اداری از سوی نهاد‌های مرتبط پیگیری و گره‌گشایی شود.
انجمن صنفی کارگری ویراستاران پیگیر مسائل علمی ویراستاری است

مهناز مقدسی؛ عضو هیات مدیره و دبیر انجمن صنفی کارگری ویراستاران، در گفت‌‌و‌گو با خبرنگار خبرگزاری کتاب ایران‌ (ایبنا) در حاشیه مراسم تقدیر از پیشکسوتان ویرایش، به میزبانی سی‌و‌یکمین دوره نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، درباره ضرورت تشکیل این نشست گفت: انجمن صنفی ویراستاران از سی‌‌امین دوره نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران تقدیر از پیشکسوتان ویرایش را پایه‌گذاری کرد.

وی با اشاره به هدف برگزاری آیین نکوداشت ویراستاران پیشکسوت افزود: بسیاری از نو ویراستاران فعال در حوزه کتاب و پژوهش حتی از نام پیشکسوتان بی‌اطلاع‌اند، از کسانی که در این عرصه بیش از ۶۰ سال سابقه دارند. براین اساس، دومین مراسم تقدیر از پیشکسوتان ویرایش را همزمان با سی‌‌و‌یکمین دوره نمایشگاه بین‌المللی برگزار کردیم.

مقدسی ادامه داد: بسیاری از چهره‌هایی که در این مراسم از‌ آن‌ها تقدیر شد، اگرچه ممکن است برای دیگر فعالیت‌های پژوهشی‌شان تقدیر شده باشند، اما هرگز برای تلاش‌شان در حوزه ویرایش از آنها قدردانی نشده است و ما درصددیم که این سنت را ادامه دهیم و معتقدیم که ویراستاران حضوری بی‌صدا در پشت نوشته‌ها دارند.

این عضو هیات موسس انجمن صنفی کارگری ویراستاران با بیان این مطلب که ما این سنت را با تقدیر از اولین نسل ویراستاران آغاز کرده‌ایم، ادامه داد: سال گذشته از پنج استاد پیشکسوتان دیگر قدردانی شد، آقایان: بهاءالدین خرمشاهی، فتح‌الله مجتبایی، محمد خاکی، هرمز همایون‌پور، و اصغر مهرپرور. کسانی که ما در نسل اول ویراستاران قرار داده‌ایم کسانی هستند که در موسسه فرانکلین، انتشارات نیل و ینگاه ترجمه و نشر کتاب کارشان را آغاز کردند، مراکزی که نخستین مجموعه  ویراستاری را بنا نهادند. ارج ‌نهادن به ویراستاران یکی از وظایف انجمن است.

مقدسی افزود: در نمایشگاه امسال از پنج ویراستار سرشناس و یک نسخه‌پژوه و شاهنامه‌پژوه تقدیر کردیم: استادان اسماعیل سعادت، منوچهر انور، جلال خالقی‌مطلق، ایران گرگین و سیروس پرهام که ایشان از موسسان انجمن صنفی ویراستاران هم هستند. در این نشست، آنها درباره اهمیت سهم ویراستار در اصلاح و ارزیابی آثار، پیش از انتشار، گفتند و به نگاه گذشته به ویراستار اشاره کردند و به تقلیل یافتن توجه ناشران به حضور مهم آنان تأکید کردند؛ اینکه ویراستار در فضای کنونی سهمش به اندازه اصلاحات جزئی در کتاب تقلیل یافته است. آنها به ضرورت حرفه‌ای کردن امر ویرایش و دادن تعریف دقیق از ویرایش و ویراستار اشاره کردند.

دبیر انجمن صنفی ویراستاران با اشاره به اهمیت تعریف مفهوم ویراستار بیان کرد: یکی از اهداف انجمن، ارائه تعریف ویراستار با هدف تفکیک ویراستار از غیر ویراستار است.

مقدسی با تاکید بر اهمیت استفاده از تجارب ویراستاران برای نو‌ویراستاران افزود: برگزاری آیین تقدیر از پیشکسوتان ویرایش تاکید بر این نکته است که پایه‌‌های ویراستاری از مدت‌ها قبل گذاشته شده است و چنین نیست که در سال‌های اخیر شکل گرفته باشد.

وی درباره همکاری مشترک انجمن با موسسه خانه کتاب بیان کرد: مدت‌هاست برای همکاری مشترک با موسسات انتشاراتی، مراکز فرهنگی و اتحادیه‌‌ها و انجمن‌ها  نشست‌‌ها و جلساتی داشته‌ایم. در این جلسات که به قصد مشاوره و نیازسنجی و  مسائل حقوقی ویراستاران بوده صحبت کرده‌ایم و با مراکز اصلی نشر، مانند وزارت فرهنگ و ارشاد اسلام، نیز مکاتباتی داشته‌ایم. نشستی نیز با دکتر حسینی‌پور؛ مدیر عامل خانه کتاب، داشته‌ایم.

مقدسی با اشاره به اهمیت مسائل حقوقی ویراستاران افزود: هرچند که از چند سال پیش آیین‌نامه‌هایی برای حمایت از ویراستاران تدوین شده، متاسفانه امسال متوجه شدیم که به دلایلی امکان استفاده ویراستاران از این حمایت‌ها مانند بن خرید کتاب فراهم نشده است و این خبر خوبی نبود. برای این موضوع، از راه‌های قانونی، پیگیری‌هایی کرده‌ایم و خواهیم کرد که امیدواریم به نتایج خوبی برسیم.

وی با تاکید بر سهم قابل توجه ویراستاران در نشر کشور، ابراز امید‌واری کرد که فرصت گفت‌و‌گو با نهاد‌های مرتبط فراهم شود. انجمن تمام تلاش خود را می‌کند که زیرساخت‌های علمی و دانشی و شغلی ویراستاران را فراهم کند، اما شکستن حد و حصر‌های اداری و رفع مشکلات اداری بر عهده نهادهای بالاتر است و انتظار می‌رود حمایت‌های شغلی و تسهیلاتی و رفاهی این صنف و اساسا حمایت از انجمن ها در دستور کار نهاد‌های ذیربط قرار گیرد. ما تا جایی که در توانمان باشد تلاشمان را می‌کنیم.

مقدسی ادامه داد: انجمن، پیگیر بخش علمی و محتوایی ویراستاری است و انتظار داریم که مباحث اداری از سوی نهاد‌های مرتبط پیگیری و گره‌گشایی شود.

انجمن صنفی ویراستاران برگزار می‌کند

جمعه ۲۱ اردیبهشت

تقدیر از پیش‌کسوتان ویرایش

ساعت ۱۰:۳۰ -۱۲: روبه‌روی شبستان، انتهای سالن کارنامۀ نشر، سرای اردیبهشت

با حضور استادان گرانقدر: جلال خالقی مطلق، سیروس پرهام، منوچهر انور، اسماعیل سعادت، ایران گرگین

 

نشست ویرایش کتاب‌های کودک و نوجوان

نشست ویرایش کتاب‌های کودک و نوجوان

نمایشگاه کتاب تهران، ۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۷، سرای اندیشه

گزارش از روابط عمومی انجمن ویراستاران

معرفی سخنرانان

مهدی قنواتی، عضو هیئت مدیره و مدیر کمیسیون آموزش انجمن صنفی ویراستاران،  مدیر گروه آموزش فرهنگستان زبان و ادب فارسی.

فتح‌الله فروغی، عضو هیئت مدیرۀ انجمن صنفی ویراستاران، مدیر انتشارات شورا، کارشناس نشر.

دکتر لیلا مکتبی‌فرد، متخصص علم اطلاعات و دانش‌شناسی، ویراستار بخش فارسی در کتابخانۀ‌ بین‌المللی کودکان و نوجوانان مونیخ.

مهتاب میناچی مقدم، کتابدار و مسئول بخش کودک و نوجوان کتابخانۀ حسینیۀ ارشاد، داور هشتمین و نهمین جشنوارۀ ناشران برتر کودک و نوجوان، عضو گروه بررسی منابع مرجع شورای کتاب کودک.

 

گزارش نشست

نخستین سخنران این نشست، مهتاب میناچی، در صحبت‌های خود گفت که ویراستاران می‌توانند به افزایش مخاطبان و جذب آنان به کتاب‌خوانی کمک کنند که این امر با مرتب‌کردن متنِ کتاب و استفاده از اصطلاحات تکمیل‌کننده برای فهمِ بیشتر و بهتر میسر می‌شود. در یک کتابخانه کتابدار واسطۀ اصلی بین مخاطب و کتاب است. باید بین کتابداران، ویراستاران و ناشران همکاری وجود داشته باشد. وقتی کتابی با استقبال بیشتری مواجه می‌شود و موفقیتی کسب می‌کند مفهومش این است که آن کتاب از ویراستاری و زبان خوبی برخوردار بوده است، چراکه کتاب برای مخاطب نوشته شده و اوست که باید با خواند آن لذت ببرد. وی افزود: ویراستاران با کمک ناشران می‌توانند متن درست و صحیحی را برای پشت جلد کتاب تهیه کنند. نوشتۀ پشت جلد به مخاطب کمک می‌کند که زمان مراجعه به کتابخانه انتخاب درستی داشته باشد و کتابی را به امانت بگیرد که واقعاً به آن نیاز داشته است.

او در ادامه گفت: دربارۀ منابع مرجع هم سهم ویراستاران بسیار زیاد است. آن‌ها باید به‌دقت و صحت متن توجه کنند، ازنظر تصویری هم متن را با تصویر مطابقت دهند. در بین کتاب‌ها گاهی می‌بینیم که کتابی ازنظر متن و تصویر و کیفیت چاپ بسیار خوب است، اما نوشته‌هایش ویراستاری خوبی نشده است و ما نمی‌توانیم امتیاز بالایی به آن بدهیم. بهتر است نویسندگان و ویراستاران به بخش مرجع کتابخانه بیایند و ارتباط تنگاتنگی بین آن‌ها با بچه‌ها برقرار شود. چون بچه‌ها مخاطبان اصلی آثار کودک و نوجوان هستند و بهترین نقدها را می‌توانیم از زبان آن‌ها بشنویم.

 

مکتبی‌فرد در گفته‌هایش به مشکلات کتاب‌های کودک اشاره کرد و گفت: متن کتاب‌های این گروه سنی باید برایشان قابل فهم باشد، لذا ویراستاری آن‌ها بسیار مهم است و ویراستار باید مخاطب‌شناس باشد. او افزود: وقتی از مخاطب کودک و نوجوان صحبت می‌کنیم باید بدانیم که دایرۀ واژگان او محدود است و با استفاده از این دایرۀ واژگان باید بتوانیم متن قابل فهمی را برای آنان عرضه کنیم و این موضوع ضرورت ویراستاری برای کتاب‌های کودک و نوجوان را بیشتر مشخص می‌کند. ویراستاری فقط جابه‌جا کردن چند نقطه و ویرگول نیست، وظیفۀ  ویراستار فارسی‌کردن و بومی‌کردن زبان و قابل درک کردن آن برای مخاطب است.

او در ادامه گفت: من سال‌ها در بررسی رمان نوجوان همکاری داشته‌ام و بسیار پیش می‌آمد که رمانی را می‌خواندم و می‌دیدم که از نظر ویرایش محتوایی ایراد دارد، ایراد‌های مشخص و واضحی که از زیر دست نویسنده نیز دررفته است. چون این ایرادها از دید نویسنده، که خودش خالق رمان است و همه‌چیز در ذهنش شکل گرفته، کاملاً طبیعی و واضح است اما از دید شخص سوم اطلاعاتِ متن تناقض دارد. مخاطب این آثار که کودک و نوجوان‌اند باید در ویرایش اثر مد نظر ویراستار باشند.

ویراستاران و بررسانی که پیش از انتشار متن را نهایی می‌کنند، سربازان گمنامی هستند که گاهی فقط با جابه‌جاکردن چند کلمه و چند جمله یک اثر را نجات می‌دهند. متأسفانه اکثر ناشران در کشور ما اعتقادی به ویراستاری ندارند و یا اینکه به صورت صوری این کار را انجام می‌دهند و این امر در خروجی کتاب یعنی نشرِ اثر دیده می‌شود. ما در کشورهای دیگر می‌بینیم که نویسندگان ناشران ثابت دارند و در نتیجه ویراستاران ثابت هم دارند ولی در ایران چنین نیست و اگر ناشر ویراستاری برای اثر انتخاب کند، در مواردی نویسنده یا مترجم آن را قبول نمی‌کند و در نهایت پدید‌آور کتابش را به ناشر دیگری می‌سپارد که آن را ویرایش نکند. این مشکل بزرگی است که برخی نویسندگان تصور می‌کنند که کتابشان به ویرایش نیاز ندارد یا به ویراستار اعتماد ندارند، لذا هم‌زمان یا در طول سال‌ها با چند ناشر همکاری می‌کنند. وقتی نویسنده‌ای با چند ناشر کار می‌کند کارهایش دیگر یکپارچگی و انسجام ندارد. به نظر من ما باید مشکل کارمان را بپذیریم و آن را رفع کنیم.

مکتبی‌فرد همچنین به این مطالب اشاره کرد: متأسفانه مشکل بزرگ‌تری در نشر ما وجود دارد و آن وفور ترجمه‌های موازی است که ظرف مدتی ۴۰ روزه وارد بازار نشر ایران می‌شود. ناشری را می‌شناسم که انگار گروهی را گمارده تا هر کتابی جایزه می‌گیرد شناسایی کنند و ترجمۀ انگلیسی آن‌ها را پیدا کنند و سپس آن‌ها را به مترجمِ ساعتی می‌دهد تا ترجمه کند و فقط سرعت در ترجمه برایش مهم است. البته ممکن است کتاب خوبی هم داشته باشند، اما این‌گونه ترجمه و انتشار آثار کار صحیحی نیست. کتاب را با هزینۀ کم و سرعت زیاد و با کیفیت نازل منتشر می‌کنند. هزینه‌ای هم که بابت تألیف نمی‌دهند چون ما عضو کپی‌رایت نیستیم و این آسیبی جدی به نشر و زبان فارسی است. مثلاً از کتابی مانند شازده کوچولو تا دو سال پیش ۷۵ ترجمه در ایران منتشر شده بود. اینکه ما بدون پرداخت حق کپی‌رایت کتابی را منتشر می‌کنیم نادیده‌گرفتن حق ناشران است. آفت نشر ما کپی‌رایت است و تا زمانی که کپی‌رایت را نپذیریم با ضعف در ترجمه و تألیف مواجهیم. در این شرایطی که ترجمه‌های موازی و ترجمه‌های ۴۰ روزه بازار نشر ایران را پر کرده است، نقش ویراستاران چیست؟

او در ادامه به محاوره‌نویسی برای کودکان اشاره کرد و گفت: طبق صحبت توران میرهادی، محاوره‌نویسی برای بچه‌های سن دبستان و زیر دبستان توصیه نمی‌شود. چون آن‌ها در ابتدای راه آشنایی با کلمات و جملات قرار دارند و محاوره‌نویسی آن‌ها را به اشتباه می‌اندازد.

 

فروغی در سخنرانی خود با اشاره به اینکه ویراستار می‌تواند به پرمخاطب‌شدن و فروش یک کتاب کمک کند، تأکید کرد که فقط وفاداری به متن نباید مد نظر مترجم و ویراستار باشد. ویراستار می‌تواند برحسب موضوع و موقعیت تغییراتی را در متن و تصویر کتاب کودک بدهد تا متن را هماهنگ با تصویر و برای مخاطب روان و قابل فهم کند. وی افزود: از نظر برخی، ترجمۀ کتاب کودک بسیار آسان است چون تعداد کلمات آن بسیار اندک و ساده است، اما این کلمات در عین ساده‌بودن برگردان فارسی‌شان نیازمند تجربه و تبحر است و اینجاست که ویراستار می‌تواند با توجه به خواستۀ مخاطب، نوشته را روان و خوش‌خوان کند. او به این نکتۀ مهم اشاره کرد که گاه متنی که در اختیار مترجم یا ویراستار قرار می‌گیرد پیش از صفحه‌‌آرایی و جای‌گذاری تصاویر است و وقتی تصاویر در کنار متن قرار می‌گیرد اطلاعات با تصویر مغایرت دارد که این امر ضرورت بازبینی ویراستار را در مرحلۀ پایانی کتاب دوچندان می‌کند. او افزود گاهی پدیدآورندگان ما در کارشان فرو می‌روند و متوجه نیستند که ممکن است مطلبی را از قلم انداخته باشند. همچنین در ترجمۀ کتاب‌ها نکاتی وجود دارد که ممکن است مترجم به آن‌ها توجه کافی نکند، ولی وقتی این مطلب در اختیار ویراستار قرار می‌گیرد باید با توجه به فهم و درک مخاطب، یعنی کودکان و نوجوانان، متن را ویراستاری و گاهی اوقات تغییر ‌بدهد. ویراستار نباید تنها وفاداری به متن مدنظرش باشد، باید به جوانب دیگر مانند هماهنگی متن و تصویر هم توجه کند. گاهی تداخل بین پدیدآورنده و مترجم با ویراستار پیش می‌آید و در این جا باید ویراستار به‌خوبی ایفای نقش کند و آنچه را که لازم است اعمال کند.

ویراستاران می‌توانند کمک کنند که کودکان با اصطلاحات و تمثیل‌ها آشنا شوند، هرچند ممکن است تمثیل و اصطلاحی در زبان مبدأ وجود نداشته باشد، اما ویراستار می‌تواند به‌گونه‌ای آن را تغییر دهد که برای کودک ملموس و باورپذیر باشد. ویراستار می‌تواند در بخش‌های مختلف کتاب کمک مؤثر کند تا کتاب مخاطبش را پیدا کند. ویراستار باید به ناشر بگوید که آیا کتاب مناسب چاپ است یا خیر. همچنین بعد از چاپ هم می‌تواند به ناشر در زمینه اطلاع‌رسانی و تبلیغ برای کتاب کمک کند.

فروغی در بخشی از صحبت‌های خود جملات ترجمه‌شده و ویرایش‌شده از کتابی را، که برای کودکان نوشته شده بود، خواند و به بررسی تفاوت‌های متن ترجمه‌ای و متن ویراسته پرداخت.

 

مهدی قنواتی، سخنران پایانی این نشست، گفت: من قبلاً چهل تا پنجاه نسخۀ کتاب کودک و نوجوان ویراستاری کرده بودم و از زمانی که صاحب فرزند شدم نود تا صد کتاب کودک را برای دخترم خوانده‌ام که در این میان خیلی بیشتر از قبل به ضرورت ویراستاری کتاب کودک پی بردم. وی در ادامه به دسته‌بندی واژگان کودک پرداخت و دربارۀ تکواژها و واژه‌بست‌ها (حد واسط تکواژهای آزاد و وابسته) مطالب مفصلی را مطرح کرد. او گفت: ویرایش کتاب کودک مخصوصاً در حوزۀ خردسال از جنبه‌های مختلف اهمیت دارد، یکی از این جنبه‌ها جنبۀ زبانی است که در این زمینه می‌توانیم به واژه‌بست‌ها اشاره کنیم.

وی افزود: هرچه از زبان رسمی به سمت زبان گفتاری می‌آییم کاربرد بعضی عناصر زبانی کمتر و کاربرد بعضی دیگر بیشتر می‌شود. وقتی به استفاده از زبان گفتاری در کتاب‌های خردسال روی می‌آوریم باید به کاربرد زیاد واژه‌بست‌ها، شامل تک‌واژ‌ها، تک‌واژگونه‌ها و … توجه کنیم. تک‌واژگونه‌ها وجه اشتراک زیادی با تک‌واژهای وابستۀ تصریفی دارند.

این ویراستار در ادامه به مشترکات واژه‌بست‌ها با «وند»های تصریفی اشاره کرد و گفت: هیچ‌کدام به‌صورت نهایی به‌کار نمی‌روند و معنای مستقل هم ندارند و در قالب واژه معنا پیدا می‌کنند. همچنین تفاوت‌هایی هم دارند مثلاً وندهای تصریفی حتماً به هسته می‌چسبند، ولی واژه‌بست‌ها هم می‌توانند به هسته بچسبند و هم جدا از هسته بیایند. یکی از مسئله‌سازترین موارد به‌کاربردن واژه‌بست‌ها در گفتاری‌نویسی در کتاب‌های خردسال است.

به گفته قنواتی فارغ‌ از واژه‌بست‌ها، طولانی‌نویس‌ها یکی از موارد دیگری است که در ویراستاری مشکل‌سازند. فهم اینگونه جمله‌های طولانی برای بچه‌ها مخصوصا سن زیر چهار سال بسیار سخت است و نباید استفاده شود.

 

در پایان این نشست مطالب چنین جمع‌بندی شد:

۱ . ویراستاران باتجربه می‌‌توانند در ارتقای آثار تألیفی و ترجمه‌ای مؤثر باشند و به فروش آن نیز کمک کنند و مشاور ناشران باشند.

  1. انتخاب خلاصۀ پشت کتاب باید روان و جذاب و گویای مطالب کتاب باشد و اگر ویراستار در این امر سهیم باشد نتیجۀ بهتری حاصل می‌شود.

۳ . توجه فراوان ناشران به ترجمۀ کتاب در حوزۀ کودک و نوجوان و سرعت دادن به این امر و انتشار فراوان آثار ترجمه‌ای، که بعضاً کیفیت مناسبی ندارند، هم لطمه به زبان فارسی است هم آسیب به مخاطب.

  1. اگر ناشران از قانون کپی رایت حمایت کنند جایگاهشان و اررش کارشان بالاتر می‌رود.
  2. همراهی و همکاری نویسندگان حوزۀ کودک و نوجوان با ویراستاران، در مراحل تولید، نتیجۀ بهتری خواهد داشت.
  3. بهتر است نویسندگان کودک با یک ناشر همکاری کنند که هم اعتبار خودشان است و هم اعتبار ناشر حفظ شود، البته اگر تمام حقوق طرفین رعایت شود.
  4. بهتر است نام ویراستار در صفحۀ حقوقی کتاب تزئینی نباشد و حقیقتاً ویرایش صحیح انجام شده باشد و ناشر نیز برای این امر وقت و هزینه بگذارد.
  5. کتابداران، به سبب ارتباط مستقیم با مخاطبان کتاب‌ها می‌توانند بازخوردهای آن‌ها را بشنوند و ثبت کنند و گزارشی از موفقیت یا عدم‌موفقیت کتاب‌ها را به ناشران و نویسندگان بدهند. به عبارتی کتابداران و ویراستاران دو همراه و همیار ناشر و پدیدآور هستند. اگر مجموعه‌ای متشکل از پدیدآور، ناشر، کتابدار، ویراستار مهیا شود، آثار منتشر شده از جوانب گوناگون سنجیده خواهد شد و حاصل آن بهبود وضعیت نشر این‌گونه آثار است.

 

در حاشیۀ نشست، خانم میناچی پیشنهاد کرد، با توجه به تجارب همکاران کتابخانۀ حسینیۀ ارشاد در بخش کتاب کودک و تفاهم‌نامه‌هایی که این کتابخانه با برخی انجمن‌ها دارد، می‌توان جلسات یا کارگروهی متشکل از انجمن نویسندگان کتاب کودک، انجمن ناشران کتاب کودک، شورای کتاب کودک، انجمن صنفی ویراستاران و کارشناسان بخش کودک کتابخانۀ حسینیۀ ارشاد تشکیل داد و این موضوع را از ابعاد گوناگون بررسی و در مورد آن تبادل نظر کرد.

 

#انجمن_صنفی_ویراستاران #مهدی_قنواتی #فتح‌الله_فروغی #لیلا_میناچی #مکتبی‌فرد #ویرایش_کتاب_کودک_نوجوان #ویرایش #ویراستار

زادروز سیمین دانشور را گرامی می‌داریم

سیمین دانشور در هشتم اردیبهشت ۱۳۰۰ درخانواده‌ای فرهنگی به‌دنیا آمد. نخستین مجموعه داستانش را با نام آتش خاموش در ۱۳۲۷ منتشر کرد. در ۱۳۲۸ از رساله‌اش با عنوان «علم‌الجمال و جمال در ادبیات فارسی تا قرن هفتم» دفاع کرد و مدرک دکتری ادبیات فارسی گرفت. او از معدود فارغ‌التحصیلان دکتری ادبیات بود که، به جای تحقیق و تفحص در نسخ خطی و تصحیح آن، به داستان‌نویسی روی آورد و به‌جای کاوش در آثار دیگران، خود اثرآفرین شد. در ۱۳۳۱ موفق به دریافت هزینۀ تحصیلی از دانشگاه استنفورد امریکا در رشتۀ زیبایی‌شناسی شد و به آنجا سفر کرد. پس از بازگشت به ایران در هنرستان هنرهای زیبای پسران و دختران تدریس کرد. سال‌ها در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران «تاریخ هنر» تدریس می‌کرد و به درخواست خودش، در ۱۳۵۸ بازنشست شد.

دانشور از نخستین زنان جدی در نویسندگی در ادبیات معاصر است. او در عصری که ادبیات عموماً مردانه بود، دربارۀ زنان نوشت. در سال ۱۳۸۲ «جایزه مهرگان» را برای یک عمر تلاش در عرصه نوشتن و در ۱۳۸۶ جایزه ویژه مسابقۀ «قلم زرین زمانه» را دریافت کرد.

از دیگر آثار اوست: مجموعه داستان‌های شهری چون بهشت (۱۳۲۰)، جزیره سرگردانی (۱۳۷۳)، ساران سرگردان (۱۳۸۰)، به کی سلام کنم؟ (۱۳۵۹؛ برندۀ لوح زرین و دیپلم افتخار جایزه بیست سال ادبیات داستانی انقلاب اسلامی)، از پرنده‌های مهاجر بپرس (۱۳۷۶).

دانشور را با معروف‌ترین اثرش، یعنی سووشون، می‌شناسند. این اثر جایگاه او را در ادبیات معاصر تثبیت کرد.

این نویسندۀ چیره‌دست در ۱۸ اسفند ۱۳۹۰ درگذشت. یادش گرامی و آثارش ماندگار باد!

از تو می‌آموزیم بی‌حاشیه زندگی‌کردن و در اوج بودن را

 

کامران فانی در ۲۵ فروردین ۱۳۲۳ در قزوین به‌دنیا آمد. تحصیلات ابتدایی و متوسطه را در قزوین گذراند و در ۱۳۴۱ در کنکور دانشکدۀ پزشکی دانشگاه تهران پذیرفته شد، دو سال بعد، از پزشکی انصراف داد و مجدداً در کنکور شرکت کرد و به دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تهران راه یافت. در دوران تحصیلش از استادانی چون دکتر مظاهر مصفا، جعفر شهیدی، دکتر لطفعلی صورتگر، دکتر شیری بیانی و سیمین دانشور آموخت. تسلطش بر زبان انگلیسی‌ موجب همکاری‌اش با چند ناشر و ترجمۀ چند کتاب شد. در حدود سال ۱۳۴۵، به خدمت سربازی رفت و در جنگ ایران و عراق نیز شرکت کرد. پس از پایان سربازی، برای ادامۀ تحصیل به انگلیس رفت تا در رشتۀ ادبیات انگلیسی تحصیل کند، اما به عللی آن را رها کرد و به ایران بازگشت. در ۱۳۵۳ که اولین دورۀ آزمون کارشناسی ارشد کتابداری برگزار شد، به این رشته روی آورد.

فانی از ۱۳۵۹ به کتابخانۀ ملی پیوست و سمت‌های متعددی را عهده‌دار شد، از جمله عضو هیئت علمی، مشاور ریاست و عضو شورای عالی مشاوران کتابخانۀ ملی، عضو هیئت امنای کتابخانۀ مجلس و عضو شورای عالی مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی، عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی. او در طول فعالیت‌های مستمر علمی و فرهنگی‌اش سرویراستار و مشاور چندین اثر مرجع دانشنامه‌ای بوده است، از جمله دایرۀالمعارف تشیع، دانشنامۀ دانش‌گستر، دایرهالمعارف کتابداری و اطلاع‌رسانی.

استاد فانی در میان اهل قلم و در بین کتابداران ایران جایگاهی ویژه دارد و شهرتش به کتاب‌خوانی و تسلطش بر انواع علوم تجربی و انسانی است. او را «جامع‌العلوم» و «پدر علم کتابداری» خوانده‌اند و همه به اتفاق از حسن سلوک و مثبت‌اندیشی او سخن‌ می‌رانند.

استاد عزیز سلامت باشید و حضورتان پردوام!

 

از ترجمه‌های اوست.

  • آدم‌های ماشینی: روبات‌ها، کارل چابک، ترجمۀ کامران فانی، ۱۳۴۹٫
  • خطابه پوشکین، داستایوفسکی، ترجمۀ کامران فانی و سعید حمیدیان،
  • مرغ دریایی، آنتوان چخوف، ترجمۀ کامران فانی، تهران. ۱۳۵۱
  • سلوک روحی بتهوون، سالیوان، ترجمۀ کامران فانی، تهران.۱۳۶۸
  • علم در تاریخ، جان برنال، ترجمۀ کامران فانی، امیرکبیر، ۱۳۵۶-۱۳۵۴٫
  • زرتشت، سیاستمدار یا جادوگر؟، وال‍ت‍ر ب‍رون‍و ه‍ن‍ی‍ن‍گ‌، ترجمۀ کامران فانی، نشر پرواز، ۱۳۸۳٫

سه خواهر، آنتوان چخوف، ترجمۀ کامران فانی با همکاری سعید حمیدیان،  قطره، ۱۳۸۳٫

 

گردآورنده: سپیده پورمقدم

 

 

راه‌اندازی پایگاه تخصصی ویرایش در کتابخانۀ دیجیتال

در دیدار با خانم دکتر خراسانچی، رئیس کتابخانۀ حسینیۀ ارشاد (دوشنبه ۱۶ بهمن ۱۳۹۶) زمینۀ همکاری‌های مشترک انجمن صنفی ویراستاران و کتابخانۀ حسینیۀ ارشاد مطرح شد.

در این جلسه خانم مقدسی، دبیر انجمن صنفی ویراستاران، ضمن قدردانی مجدد از رئیس کتابخانۀ حسینیه ارشاد، برای حمایت ایشان از تأسیس انجمن صنفی ویراستاران (۵ آبان ۱۳۹۵)، از فعالیت‌های کمیسیون‌ها و برنامه‌های انجمن گفت. خانم دکتر خراسانچی نیز دربارۀ فعالیت‌ها و خدمات گستردۀ کتابخانه و فضای تعاملی که برای حضور و گفت‌وگوی پژوهشگران فراهم شده است گزارشی داد. با توجه به تأکید انجمن صنفی ویراستاران بر چند موضوعِ انتقال تجارت پیش‌کسوتان و صاحب‌نظران در قالب سخنرانی و کارگاه‌های تخصصی، تهیۀ دستنامه‌ها و منابع پژوهشی برای ویراستاران، آموزش ویرایش در دو سطح عمومی و تخصصی، فراهم کردن امکان جذب دانشجویان دوره‌ها در مراکز انتشاراتی و فرهنگی، پیشنهادهای زیر مطرح شد:

  • برگزاری نشست‌های عمومی در فضای کتابخانه؛
  • برگزاری دوره‌ها و کارگاه‌ها آموزشی، به صورت دوره‌های کوتاه مدت و بلند مدت،
  • تخفیف عضویت کتابخانه برای اعضای انجمن صنفی ویراستاران،
  • تخفیف دوره‌های آموزش ویرایش و کارگاه برای معرفی‌شدگان کتابخانه و اعضای کتابخانه؛
  • سوق‌دادن فعالیت‌های پژوهشی دانشجویان کلاس‌ها برای پیشبرد پژوهش‌های کتابخانۀ حسینیۀ ارشاد (در قالب کارورزی)
  • همکاری در برگزاری نشست‌های تخصصی در نمایشگاه کتاب تهران.

با توجه به حمایت‌های گستردۀ خانم دکتر خراسانچی در فراهم‌کردن فضای پژوهشی در کتابخانه، امید می‌رود انجمن صنفی ویراستاران بتواند فعالیت‌های مؤثری را در قالب تفاهم‌نامه با این کتابخانه در پیش‌گیرد.

در پایان این جلسه، طرح تشکیل کتابخانۀ تخصصی ویرایش، که در کمیسیون پژوهش انجمن به تصویب رسیده بود، مطرح شد و خانم دکتر خراسانچی اعلام آمادگی کرد که بخشی را در کتابخانۀ حسینیۀ ارشاد به نام «پایگاه تخصصی ویرایش در کتابخانۀ دیجیتال» راه‌اندازی کنند و بدین ترتیب، نخستین گام برای همکاری‌های دوجانبه برداشته شد.

 

 

 

 

 

ویرایش ترجمه

امروزه، با گسترش علوم گوناگون در جهان، ترجمه از زبان‌های خارجی به فارسی بیش ‌از هرزمان دیگری ضرورت دارد و مترجمان بسیاری به این امر مشغول‌اند، تاجایی‌که متون ترجمه‌ای بخش بزرگی از پیکرۀ زبان فارسی را تشکیل می‌دهد؛ ازاین‌رو، ما با سیل عظیمی از ساخت‌های نحوی یا واژه‌های نابجایی روبه‌روییم که صرفاََ از راه ترجمه وارد زبان فارسی شده‌اند و هر روز بر شمارشان افزوده می‌شود.
برخی از این  دگرگونی‌ها، که قدمتی در حدود نیم قرن یا گاه بیشتر دارند، امروزه با نام «گرته‌برداری» تاحدی در میان اهل‌زبان و اهل‌قلم پذیرفته شده‌اند؛ اما در روزگاری نه‌چندان‌دور محلی از اِعراب نداشتند و اگر، در همان زمان، ویرایشِ ترجمه جدی گرفته می‌شد، قطعاََ به زبان فارسی راه نمی‌یافتند.
سخن نگارنده این نیست که این گرته‌برداری‌ها را حتماََ باید از زبان زدود، بلکه توجه به این نکته است که امروزه ویرایشِ ترجمه بخشی مهم از کار ویراستاران است و شناخت زبان مبدأ نقشی مهم در کیفیت کار ویراستار دارد. به‌عبارتی، علاج واقعه قبل از وقوع باید کرد.
 ترجمه‌های نادرست، بیش‌ازپیش، زبان فارسی را تهدید می‌کنند. جملات بی‌سروتهی که گه‌گاه در کتاب‌های ترجمه‌ای می‌بینیم و به‌سادگی از کنار آن‌ها می‌گذریم روزبه‌روز ما را از زبان فارسی دور و دورتر می‌کنند و با شتابی که امر ترجمه در ایران گرفته است معلوم نیست نسل آینده به چه زبانی سخن خواهد گفت.
دکتر نازنین خلیلی‌پور

زادروز استاد اسماعیل سعادت

 

 

امروز، پنجم مهرماه ۱۳۹۶، نودودومین سالروز تولد استاد اسماعیل سعادت است؛ مردی آرام و متین که به‌رغم اندک لرزش صدایش دقیق و شمرده سخن می‌گوید. مهربان، فروتن، منظم، خستگی‌ناپذیر؛ مردی از آخرین نسل غول‌های فرهنگ ایران.
استاد سعادت از نخستین ویراستاران ایران و از بهترین مترجمان متون فلسفی و ادبی است و با سرپرستیِ «دانشنامۀ زبان و ادب فارسی» و ترجمه و ویرایش ده‌ها کتاب ارزشمند نامش در فرهنگ ایران جاودانه خواهد ماند.
به‌ندرت می‌توان مجموعه‌ای از فضایل را در یک تن یافت: پشتکار و اراده‌ای کم‌نظیر در نهاد انسانی به این سن‌وسال، مغزی سرشار از معرفت در اندامی نحیف که جز پوست و استخوانی نیست، هوش و بصیرتی در برق چشم‌هایی که هنوز ولعِ یافتن و خواندن دارند، قلمی توانا در دست‌هایی که به هربار بوسیدنش افتخار می‌کنم.
استاد، با وجود آن‌همه کار، از مشوقان تأسیس انجمن صنفی ویراستاران بوده‌اند و، پیش از تأسیس، اساسنامۀ آن را خواندند و کلیات آن را تأیید کردند.
تولد استاد را، که به‌درستی او را «کیمیای سعادت» نامیده‌اند، تبریک می‌گوییم و برایشان طول عمر و تن‌درستی آرزو می‌کنیم.
#اسماعیل_سعادت

هومن عباسپور
@anjomanvirastaran

گزارش نشست فرهنگ نویسی و ویرایش

گزارش نشست فرهنگ نویسی و ویرایش

 

             نشست فرهنگ نویسی و ویرایش

 

همۀ فرهنگ‌ها نیاز به ویرایش مجدد دارند

همایش «فرهنگ‌نویسی و ویرایش» روز چهارشنبه 22 شهریورماه 1396 با همکاری انجمن صنفی ویراستاران و مؤسسۀ لغت‌نامۀ دهخدا برگزار شد.

 

               مهناز مقدسی

 

مدیر این نشست، مهناز مقدسی، دبیر انجمن صنفی ویراستاران، با ادای احترام به علامه علی‌اکبر دهخدا و دستیارانش و نیز قدردانی از مدیران مؤسسۀ لغت‌نامۀ دهخدا، این جلسه را از مجموعه نشست‌های تخصصی انجمن دانست که قرار است ادامه یابد. وی به سه دورۀ فرهنگ‌های فارسی اشاره کرد: دورۀ پیش از لغت‌نامۀ دهخدا، دورۀ لغت‌نامۀ دهخدا و پیروان او، و دورۀ نوین فرهنگ‌نگاری با تألیف فرهنگ فارسی سخن. وی این فرهنگ را نقطۀ عطف فرهنگ‌نویسی نوین در زبان فارسی خواند و از استاد انوری که پایه‌گذار این شیوه بود دعوت به سخنرانی کرد.

 

 

 

 

 

          استاد حسن انوری

 

 

استاد حسن انوری از اهمیت آثار مهمی زبان فارسی که در حفظ این زبان یاری کردند سخن گفت، به‌ویژه شاهنامۀ فردوسی و آثار فارسی پیش از آنکه در تثبیت زبان فارسی کمک کند گواه غنای زبان فارسی در نخستین آثار ادب فارسی است. وی گفت واژگان مندرج در متون کهن زبان فارسی برای فرهنگ‌نویسی مانند گنجینه است. کسی که می‌خواهد لغت‌نامۀ فارسی بنویسد یا فرهنگی را ویرایش کند باید متون قدیم را بارها و بارها خوانده باشد، شاهنامه، گلستان، تاریخ بیهقی، کلیله و دمنه و تمامی متون کهن فارسی را خوانده باشد، با ظرافت‌های زبان فارسی آشنا باشد و در تدوین یا ویرایش فرهنگ از این توانایی خود یاری بجوید. پس از سخنرانی ایشان، فریبرز مجیدی، رئیس هیئت‌مدیرۀ انجمن صنفی ویراستاران، لوح عضویت افتخاری انجمن را به استاد حسن انوری تقدیم کرد.

 

 

 

 

 

                      حسن هاشمی میناباد

دومین سخنران این نشست، حسن هاشمی میناباد، پژوهشگر حوزۀ فرهنگ‌نویسی، در سخنرانی خود با عنوان «ویرایش خوشه‌های واژگانی در فرهنگ‌نویسی» گفت که در دو دهۀ اخیر در فرهنگ‌نگاری تغییراتی اساسی پدید آمده و نظریاتی مطرح شده است که بسیاری از آن بی‌خبرند. متأسفانه فرهنگ‌نگاری در ایران در طول زمان پیشرفت کرده، اما در عرض و عمل کمتر وسعت داشته است. بیشترِ فرهنگ‌های منتشرشده تجدیدچاپ‌اند یا با اضافاتی منتشر شده‌اند. وی از اهمیت خوشه‌های واژگانی در تدوین فرهنگ‌ها گفت و افزود که با تعیین خوشه‌های واژگانی می‌توان خویشاوندی واژگان و تناظر و ارجاعات آنها را یافت. واژگان زبان صرفاً فهرستی از عناصر، اقلام پراکنده و بی‌ربط به یکدیگر نیستند، بلکه در حوزه‌هایی سامان‌یافته‌اند که ارتباط متقابلی با هم دارند. هاشمی مینا‌باد افزود که فرهنگ‌ها کل‌نگرند و باید کل واژگان را در نظر بگیرند و به روابط آنها توجه کنند. تغییر نظام فرهنگ‌نویسی موجب می‌شود که مجموعه‌ای از اتفاقات در یک فرهنگ رخ  بدهد. مثلاً برای واژۀ «فرش» باید به واژگان مرتبط با آن مانند «گلیم، زیرانداز، تاروپود، انواع فرش، نقش‌مایه» توجه داشت چون در تعریف آن‌ها یک عنصر مشترک دخیل است. وی افزود که توجه به خوشه‌های متعدد واژگان در تدوین فرهنگ‌ها نیاز به ظرافت‌هایی دارد. با شناسایی آن‌ها می‌توان به یک‌دستی در تعریف، دقت و  صحت در تعاریف، کنترل حجم و میزان اطلاعات برای هر مدخل و یافتن الگوهای دقیق و مناسب در تعاریف دست یافت. هاشمی میناباد در مورد جایگاه ویراستار گفت: ویراستار یک فرهنگ وقتی صفحات آخر فرهنگ را ویرایش می‌کند باید به صفحات اول رجوع کند و مشترکات خوشه‌های واژگانی را مقایسه کند تا بتواند تناقض‌ها، ناهمگونی‌ها در تعاریف و ارجاعات، شیوه‌های نگارش مدخل‌های مرتبط را بیابد و گزارش یا اصلاح کند.

 

 

                                    سعید لیان

سعید لیان، پژوهشگر و ویراستار فرهنگ جامع زبان فارسی، با عنوان «تفاوت‌های ویرایش فرهنگ با ویرایش متون دیگر»، گزارشی از تجارب خود در فرهنگ جامع و مجلۀ نامۀ بهارستان، عرضه کرد. وی گفت ویراستار فرهنگ به اندازۀ دیگر آثار امکان دخل و تصرف در متن را ندارد، باید تابع شیوه‌نامه و تابع قوانینی باشد که در تدوین فرهنگ قبلاً تدوین شده و تعریف کلمه را با شاهدهای آن مقایسه کند. در حقیقت، ویراستارِ فرهنگ دخیل در محتواست. ویراستار در یک فرهنگ همان «فرهنگ‌نگار» یا «تعریف‌نگار» است. اگر در متون دیگر ویراستار برای بهبود متن تلاش می‌کند، در فرهنگ باید برای صحت مطالب و سهولت استفادۀ مخاطب تلاش کند. داشتن شمّ زبانی قوی، سواد ادبی، دقت فراوان در تشخیص خطاها از مهارت‌های مهمی است که در ویرایش فرهنگ‌ها باید داشت. وی گفت فرهنگ‌ها خالی از خطا و اشتباه نیستند و ارجاع دادن به آنها در فرضیه‌ها یا نتیجه‌گیری‌های متقن علمی صحیح نیست، چون فرهنگ فقط راهنمای ابتدایی مسیر است، ابهام‌های ذاتی کلمات، معانی ضمنی‌ آنها، کاربردهای خاص سخنوران، گاه در فرهنگ‌ها ذکر نمی‌شود. فرهنگ‌ها در ثبت دقیق برخی مسائل مانند دستور و معنا صددرصد موفق نیستند. لیان گفت همان‌طور که در فرهنگ‌نگاری باید به سمت پیکره‌های زبانی رفت، در ویرایش هم باید به سمت پیکره رفت و از اِعمال سلیقه پرهیز کرد. لیان در پایان اشاره کرد که در سال‌های اخیر عده‌ای در امر فرهنگ‌نگاری همکاری دارند که برای داشتن شغل به این حرفه‌ روی‌‌ آورده‌اند، و متأسفانه از سواد کافی، تجربه، نظام دستیاری، شمّ زبانی و توانایی جامع برخوردار نیستند و این امر به فرهنگ‌نویسی لطمه می‌زند.

 

 

                            فرهاد قربان‌زاده

فرهاد قربان‌زاده، فرهنگ‌نویس و پژوهشگر، در سخنرانی خود با عنوان «پیشنهادهایی برای ویرایش فرهنگ فارسی معین» به اهمیت پیکره در فرهنگ‌نویسی پرداخت و گفت همۀ فرهنگ‌ها نیاز به ویرایش مجدد و تجدید چاپ دارند، زیرا دائماً در زبان فارسی واژه‌های نو ساخته یا وارد می‌شود، واژگان دچار گسترش معنایی یا تحدید معنایی می‌شوند، واژگان کهن از زبان فارسی رانده می‌شوند و بسیاری عوامل دیگر ضرورت ویرایش فرهنگ‌ها را تأیید می‌کند. ویراستارانِ فرهنگ‌ها باید تلاش کنند فرهنگ‌ را به واقعیت‌های زبانی نزدیک کنند. ویرایش فرهنگ با تصحیح متن تفاوت اساسی دارد. همان‌طور که برای تدوین فرهنگ‌ها شیوه‌نامه‌های دقیقی باید نوشته شود، برای ویرایش آن‌ها نیز باید شیوه‌نامه تدوین شود. هر فرهنگ شامل سه قسمت «پيشْ‌متن»، «ميانْ‌متن» و «پسْ‌متن» است. داشتن نظام ارجاعات، تعیین شیوۀ رسم‌الخط، ریشه‌شناسی، آوانوشت، کوته‌نوشت از مواردی است که باید برای آن راهکاری تعیین شود. وی نرم‌افزار پرلکس را، که خود برای تألیف فرهنگ فارسی روز (در دست تدوین) طراحی کرده است، معرفی کرد. قربان‌زاده ویرایش فرهنگ فارسی معین را در دو سطح بررسی کرد: سطح اول شامل زدودن غبار زمان از تعاریف و واژگان، اصلاح لایه‌های معنایی، اصلاح رسم‌الخط، شفاف‌کردن برخی تعاریف، حذف مترادف‌های قدیمی، اصلاح ترتیب الفبایی، اصلاح نظام ارجاعات، تعیین برچسب‌های موضوعی برای واژگان؛ سطح دوم آن، که کار دشوارتری است، تعریف نظام خوشه‌ای در این فرهنگ است و هماهنگی میان تعاریف خوشه‌های زبانی مثلاً یک‌دستی در جملات برای تعریف صفت‌ها، اسامی میوه‌ها، نام جانواران، سوره‌های قرآن؛ افزودن کلمات جاافتاده؛ روزآمدکردن معانی کلمات و کارهای دیگری که این فرهنگ را برای مخاطب امروز کارآمد کند. وی افزود که این امر بسیار دشوار است و شاید در توان مجموعۀ شایسته‌ای چون مؤسسۀ لغت‌نامۀ دهخدا باشد.

                 اکرم سلطانی

 

سپس اکرم سلطانی، سرپرست بخش تألیف لغت‌نامه، و بهروز صفرزاده، فرهنگ‌نویس و همکار لغت‌نامه، از تجربه‌های ویراست دوم لغت‌نامۀ دهخدا سخن گفتند. خانم سلطانی دربارۀ تجدیدچاپ دورۀ 50جلدی لغت‌نامۀ دهخدا در اواخر دهۀ 1360 گفت و تعصبی که استادانی چون دکتر شهیدی و دکتر ستوده در عدم دخالت در نوشته‌های دهخدا داشتند. وی گفت تجدید چاپ لغت‌نامه، با حروف‌چینی کامپیوتری و صفحه‌آرایی جدید، در ابتدا به علت کمبود بودجۀ مالی و دشواری کار با مخالفت مواجه شد و اگر مدیر انتشارات روزنه، علیرضا بهشتی، این مسئولیت را نمی‌پذیرفت و پرداخت هزینۀ هنگفت آن را عهده‌دار نمی‌شد، چاپ کنونی لغت‌نامه امکان‌پذیر نبود. سلطانی از نمونه‌خوانی‌های چندین و چندبارۀ لغت‌نامه گفت که در حین نمونه‌خوانی گاه متوجه خطاهایی می‌شدند و گزارش آن را به دکتر شهیدی می‌دادند اما قرار بود دخل‌وتصرفی در متن نشود، تا آنکه حتی اغلاطی در آیات یا سوره‌های قرآن یا شمارۀ آن‌ها یافته شد و وقتی دکتر شهیدی اصلاح‌ آن را جایز دانست، امکان اصلاح دیگر خطاها صادر شد، لذا در حین نمونه‌خوانی اگر جمله‌ای گنگ یا نامفهوم، شاهدی نامرتبط با معنی، خطایی املایی مشاهده می‌شد، با نظارت دکتر شهیدی و دکتر ستوده آن‌ها را اصلاح می‌کردند. سلطانی به اهمیت ویرایش فرهنگ‌ها و ویرایش لغت‌نامۀ دهخدا اشاره کرد، اما گفت که این موضوع نیازمند بودجۀ فراوان و زحمات بسیاری است. وی اشاره کرد که  در حال حاضر مؤسسۀ لغت‌نامه در تلاش است لغت‌نامۀ فارسی را تدوین کند که تاکنون تا حرف «ب» منتشر شده است. برای ویرایش فرهنگ فارسی معین نیز پیشنهادهایی به مؤسسه شده، اما این امر منوط به رضایت فرزند دکتر معین، مهدخت معین، خواهد بود و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی.

 

 

             بهروز صفرزاده

 

بهروز صفرزاده نیز از سابقۀ همکاری خود با مؤسسۀ لغت‌نامه از سال 1373 گفت که با نمونه‌خوانی نمونه‌های تایپی، به جمع همکاران این مؤسسۀ پیوسته است. وی گفت هیچ فرهنگی خالی از خطا و اشتباه نیست و البته در حجم وسیعی که لغت‌نامۀ دهخدا دارد میزان اغلاط آن قابل چشم‌پوشی است و آن‌طور که برخی مدعی‌ شده‌اند، لغت‌نامۀ دهخدا خطاهای زیادی ندارد. وی اشاره کرد که در موارد بسیاری، هنگام نمونه‌خوانی خطاهایی در تعریف دستوری واژگان، فارسی یا عربی بودن آن‌ها، شواهد و اشعار یافته می‌شد که تا حد امکان این موارد برطرف شد. صفرزاده، که خود عضو هیئت‌مدیرۀ انجمن صنفی ویراستاران است، اهمیت دقت و شمّ زبانی و توانایی و تسلط ویراستار فرهنگ بر متون کهن و اصول و روش‌های فرهنگ‌نویسی را از اولویت‌ها دانست.

 

 

 

 

 

در بخش پرسش و پاسخ، سلطانی در پاسخ به مشکلات نسخۀ دیجیتال (سی‌دی) لغت‌نامۀ دهخدا گفت که این نسخه در ابتدا زیر نظر سازمان لغت‌نامه تدوین شد، البته چون نسخۀ کامپیوتری لغت‌نامه در برنامۀ زرنگار حروف‌نگاری شده بود و قابلیت انتقال به نسخۀ الکترونیک را نداشت دشواری‌های بسیاری پدید آمد که همین دشواری موجب مشکلاتی است که امروز کاربران با آن مواجه‌اند. متأسفانه در طول این سال‌ها نظارت و همکاری اعضای مؤسسۀ لغت‌نامه با مجموعه‌ای که چاپ دیجیتال لغت‌نامه را برعهده داشتند قطع شده و فقط نگاه تجاری در انتشار نسخۀ دیجیتال حاکم است، ضمن آنکه کپی‌های غیرقانونی در وبگاه‌ها، بدون نظارت مؤسسۀ لغت‌نامه، از آسیب‌های این امر است.

دکتر انوری از ضرورت ویرایش فرهنگ بزرگ سخن گفت و اینکه متأسفانه به علت سنگینی هزینۀ آن، ناشر این امکان را ندارد. وی در پاسخ به تدوین فرهنگ‌های 20 یا 30 جلدی که در حال حاضر در حال تدوین‌اند گفت این امر چندان پسندیده نیست که برای تألیف فرهنگی جامع، که زمان انتهای آن معلوم نیست، اقدام شود. شاید شایسته باشد شیوه‌های دیگری برای سرعت‌بخشیدن به تدوین فرهنگ‌ها اندیشید. غلامحسین صدری افشار، فرهنگ‌نویس، که در این نشست حضور داشت، تأکید کرد که انتشار فرهنگ‌های به صورت جلدجلد کاری خطاست و فرهنگ یک کل است و وقتی به حرف «ی» می‌رسد، باید دوباره از «آ» و «الف» بازبینی شود و خوشه‌های واژگانی و روابط واژگان و ارجاعات دیده شود. هاشمی میناباد در تأیید این مطلب به توجه فرهنگ‌نگاران به خوشه‌های واژگانی قبل از تدوین فرهنگ‌ها و حتی پس از انتخاب مدخل‌ها اشاره کرد. دیگر سخنرانان نیز پاسخ‌گوی سؤالاتی بودند.

این نشست با جمع‌بندی مطالب زیربه پایان رسید:

  • ویراستار فرهنگِ لغت باید از مهارت‌های فرهنگ‌نویسی، دانشِ و تسلط بر متون کهن، و شم زبانی بالا برخوردار باشد و سال‌ها نیز دستیار استادان یا همکار در مجموعه‌های فرهنگ‌نگاری باشد.
  • ویرایش فرهنگ امری محتوایی است و ویراستار درگیر محتوا می‌شود.
  • ویراستار فرهنگ به‌کلی با ویراستار متون دیگر تفاوت دارد.
  • در تدوین و نگارش فرهنگ‌ها باید از نظام‌های جدید فرهنگ‌نویسی بهره‌ برد.
از سمت راست: استاد دکتر حسن انوری، فریبرز مجیدی، دکتر غلامحسین صدری افشار، حسن هاشمی میناباد، فریدون فروتن
اهدای لوح عضویت افتخاری به آقای دکتر حسن انوری

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 منابع خبر:

https://tnews.ir/news/d0d694490637.html  تی نیوز

http://www.isna.ir/news/96062514045/  ایسنا

http://www.ghatreh.com/news/nn39303756/ قطره

https://khabarfarsi.com/u/44717292  خبر فارسی

http://samirpublication.com/NewsArchiveShow.aspx?RS=321 انتشارات سمیر

@anjomanvirastaran

 

 

 

 

 

گزارش نشست هم‌اندیشی و تبادل‌ِ‌نظر ویراستاران ۱۴شهریور۱۳۹۶

گزارش نشست هم‌اندیشی و تبادل‌ِ‌نظر ویراستاران

۱۴شهریور۱۳۹۶، سالن همایش اتحادیۀ ناشران

 

 

در آغاز نشست، آقای دکتر جواد رسولی پس از سلام و خوشامدگویی به حاضران در جلسه، از جناب آقای آموزگار، رئیس هیئت‌مدیرۀ اتحادیۀ ناشران برای سخنرانی دعوت کردند.

آقای آموزگار ضمن یادکرد نکته‌ای دربارۀ مرحوم محمد زهرایی، مدیر نشر «کارنامه»، ویرایش را نوعی دستگاه فکری خواندند و با اشاره به اینکه مسئله‌ها و معضل‌های حوزۀ نوشتار در طی زمان، تغییر کرده‌اند از اهمیت ویرایش و ضرورت ایجاد انجمن‌های ویرایش سخن گفتند.

پس از آن، جناب آقای فریبرز مجیدی از روند مستمر و پرفرازوفرود تشکیل انجمن ویراستاران و نیز، هدف‌ها و رسالت این انجمن گفتند. همچنین ایشان دربارۀ تشتتِ شیوه‌نامه‌ای در میان ویراستاران و قدرت صنفی و سازمانی ویراستاران نکته‌هایی را ابراز فرمودند.

بعد از فرموده‌های جناب مجیدی، کلیپی پخش شد که روند شکل‌گیری انجمن را بیان می‌کرد و برنامه‌های سابق و همچنین اعضای هیئت‌مؤسس این انجمن را نشان می‌داد.

دبیر انجمن، سرکار خانم مهناز مقدسی نیز در ادامه، دربارۀ هدف و چگونگی اجرای این نشست و نیز اهداف انجمن صنفی ویراستاران صحبت کردند و یادآور شدند که بسیاری از ویراستاران نمی‌دانند داشتن صنف برای این حرفه و هر حرفۀ دیگری چه اهمیتی دارد. ایشان همچنین دربارۀ نحوۀ برقراری ارتباط حرفه‌ای ویراستار و ناشر و مباحث صنفی جامعۀ ویراستاران توضیح دادند. علاوه‌برآن، به ساختار سازمانی انجمن، کمیسیون‌ها و فعالیت‌های ده‌ماهۀ انجمن اشاره کردند.

در پیِ سخنان خانم مقدسی، آقای مهدی قنواتی مسئول کمیسیون آموزش انجمن گفتند کمیسیون آموزش درصدد است دوره‌های آموزشی نگارش و ویرایش را به‌دقت آسیب‌شناسی کند. همچنین، دانش ویراستاران را از جنبه‌های نظری و علمی و عملی، با روش‌ها و شیوه‌های گوناگون ارزیابی کند تا بتواند رفته‌رفته دوره‌های آموزشی بهینه‌ای برای ویراستاران به‌منظور ارتقای سطح ویرایش در ایران طراحی و برگزار کند.

آقای قنواتی از تلاش پیگیر انجمن برای برگزاری دوره‌های مختلف آموزشی ویرایش و ارتباط مؤثر با نهادهای مربوط هم خبر دادند.

مسئول کمیسیون حقوقی انجمن، جناب آقای فتح‌الله فروغی هم فرمودند: در قانون مؤلفان و مصنفان، جایگاه ویرایش به‌معنای اصلی و حقیقی خودش در نظر گرفته نشده و همین باعث شده است که ویراستاران قدرت حقوقی اثرگذاری نداشته باشند.

در ادامه، جناب آقای هومن عباسپور، نایب‌رئیس انجمن و مسئول کمیسیون امور ویرایشی، دربارۀ این کمیسیون گفتند که هدف ما گرفتن کارهای ویرایشی از ناشران و دادن آن به ویراستاران است؛ اما این کار به‌شیوۀ مرسوم واسطه‌گری نیست؛ بلکه بر پایۀ روش دستیاری است. به این معنا که سرویراستاران این کمیسیون بر کار ویرایش و آماده‌سازی کتاب‌ها نظارت می‌کنند و به این صورت، رفته‌رفته هم ویراستاران ماهری تربیت خواهند کرد، هم کتاب‌های ناشران را با کیفیت مطلوبی ویرایش و آماده‌سازی خواهند کرد.

اضافه‌برآن، آقای عباسپور در قدردانی از استاد سیروس پرهام متذکر شدند که شاید اگر استاد سیروس پرهام این حمایت را نمی‌کردند و با حسن‌نیت و تشویق به تشکیل انجمن، در جایگاه هیئت‌مؤسس قرار نمی‌گرفتند، امروز انجمن صنفی ویراستاران وجود نمی‌داشت.

در بخش عضوگیری نیز، خانم مهناز مقدسی به‌عنوان مسئول کمیسیون عضوگیری، به انواع عضویت و نیز شرایط و مزایا و چگونگی عضویت در انجمن پرداختند. ایشان همچنین، تشکر از بزرگان ویرایش و استادان کامران فانی، عبدالحسین آذرنگ و موسی اسوار را بابت حمایت مشاوره‌ای و تشویق ویژۀ هیئت‌مؤسس بر خود لازم دانستند.

در بخش پایانی نشست، جناب آقای بهنام رمضانی‌نژاد، مسئول کمیسیون برنامه‌ریزی و پژوهش، نخست اهداف و وظایف نُه‌گانۀ کمیسیون را برشمردند و سپس کارگروه‌های چهارگانۀ کمیسیون را معرفی کردند. ایشان از هدف‌ «کارگروه معرفی مآخذ ویرایش» گفتند و از تشکیل «کارگروه واژگان نشر و ویرایش» خبر دادند.

جز آن، آقای رمضانی‌نژاد به‌تفصیل دربارۀ «کارگروه معرفی ویراستاران» و «کارگروه معرفی شیوه‌نامه‌های ویرایش» نکته‌هایی را یادآور شدند. در پایان نیز نکته‌هایی را در باب «برقراری ارتباط علمی و پژوهشی اعضا با نشرپژوهان و پیش‌کسوتان ویرایش»، «برنامه‌ریزی برای نشست‌های تخصصی و پژوهشی در حوزۀ مبانی نظری ویرایش و نشرپژوهی» و بازتاب آن در وبگاه انجمن، به اطلاع حاضران رساند.

پرسش و پاسخ، واپسین مرحلۀ این جلسه بود. در این بخش، حاضران آزادانه پرسش‌ها و دغدغه‌های خود را با مسئولان انجمن مطرح و پاسخ‌هایی از اعضا دریافت کردند که گزیده‌ای از آن سؤال‌ها چنین بود:

سؤال: حقِّ‌عضویت‌ها صَرف چه می‌شوند؟

جواب آقای فتح‌الله فروغی: صرف فرآیندهای اداری و مکان استیجاری انجمن می‌شوند؛ باوجوداین، حقِّ‌عضویت‌ها کفاف هزینه‌های کارها را نمی‌دهند و به کمک‌های مردمی نیاز است.

سؤال: اگر میان ویراستار و ناشر اختلافی رخ دهد، آیا انجمن صنفی ویراستاران می‌تواند حَکم باشد؟

جواب آقای فتح‌الله فروغی: بله، به‌شرط توافق دو طرفِ قضیه می‌شود؛ البته صرفاً در جایگاه کارشناس و نه به‌عنوان صاحب‌نظر حقوقی.

 

 

تهیۀ گزارش: انسیه جهانبخت

@anjomanvirastaran

 

نشست تخصصی ویراستاران برگزار شد

 

به گزارش خبرگزاری مهر به نقل از روابط عمومی انجمن ویراستاران، در آغاز این نشست دکتر جواد رسولی، مدیر این هم‌اندیشی، به حاضران خوشامد گفت. سپس محمود آموزگار، رئیس هیات‌ مدیرۀ اتحادیۀ ناشران، ضمن یادکرد نکته‌ای دربارۀ مرحوم محمد زهرایی، مدیر نشر «کارنامه»، ویرایش را نوعی دستگاه فکری خواند و با اشاره به اینکه مسئله‌ها و معضل‌های حوزۀ نوشتار در طی زمان، تغییر کرده‌اند از اهمیت ویرایش و ضرورت ایجاد انجمن‌های ویرایش سخن گفت.

سپس فریبرز مجیدی، رئیس هیات‌مدیرۀ انجمن صنفی ویراستاران، از روند مستمر و پرفرازوفرود تشکیل انجمن ویراستاران و نیز، هدف‌ها و رسالت این انجمن سخن گفت. همچنین دربارۀ تشتتِ شیوه‌نامه‌ای در میان ویراستاران و قدرت صنفی و سازمانی ویراستاران نکته‌هایی را بیان کرد. بعد از سخنان فریبرز مجیدی کلیپی پخش شد که در آن روند شکل‌گیری انجمن، برنامه‌های سابق نشان و همچنین اعضای فعلی این انجمن معرفی شده بود.

سپس، مهناز مقدسی، دبیر انجمن، دربارۀ هدف از تشکیل این جلسه و نیز اهداف انجمن صنفی ویراستاران صحبت کرد و یادآور شد که بسیاری از ویراستاران نمی‌دانند داشتن صنف برای این حرفه و هر حرفۀ دیگری چه اهمیتی دارد. مقدسی همچنین دربارۀ نحوۀ برقراری ارتباط حرفه‌ای ویراستار و ناشر و مباحث صنفی جامعۀ ویراستاران توضیح داد. علاوه‌برآن، به ساختار سازمانی انجمن، کمیسیون‌ها و فعالیت‌های ده‌ماهۀ انجمن اشاره کرد.

سپس مهدی قنواتی، مسئول کمیسیون آموزش انجمن، گفت این کمیسیون درصدد است دوره‌های آموزشی نگارش و ویرایش را به‌دقت آسیب‌شناسی کند. همچنین، دانش ویراستاران را از جنبه‌های نظری و علمی و عملی، با روش‌ها و شیوه‌های گوناگون ارزیابی کند تا بتواند رفته‌رفته دوره‌های آموزشی بهینه‌ای برای ویراستاران برای ارتقای سطح ویرایش در ایران طراحی و برگزار کند.

قنواتی از تلاش پیگیر انجمن برای برگزاری دوره‌های آموزشی ویرایش و ارتباط مؤثر با نهادهای مربوط هم خبر داد.

بعد از وی، فتح‌الله فروغی، خزانه‌دار و مسئول کمیسیون حقوقی انجمن، گفت: در قانون مؤلفان و مصنفان، جایگاه ویرایش به‌معنای اصلی و حقیقی خودش درنظر گرفته نشده و همین باعث شده ویراستاران قدرت حقوقی اثرگذاری نداشته باشند.

سپس هومن عباسپور، نایب‌رئیس انجمن و مسئول کمیسیون امور ویرایشی، دربارۀ این کمیسیون گفت: هدف ما گرفتن کارهای ویرایشی از ناشران و دادن آن به ویراستاران است، اما این کار به‌شیوۀ مرسوم واسطه‌گری نیست، بلکه بر پایۀ روش دستیاری است. به این معنا که سرویراستاران این کمیسیون بر کار ویرایش و آماده‌سازی کتاب‌ها نظارت می‌کنند و به این صورت، رفته‌رفته هم ویراستاران ماهری تربیت خواهند کرد و هم کتاب‌های ناشران را با کیفیت مطلوبی ویرایش و آماده‌سازی خواهند کرد.

بعد از وی، مهناز مقدسی، مسئول کمیسیون عضوگیری، به معرفی انواع عضویت و نیز شرایط و مزایا و چگونگی عضویت در انجمن پرداخت. وی همچنین تشکر از بزرگان ویرایش و استادان کامران فانی، عبدالحسین آذرنگ و موسی اسوار را بابت حمایت مشاوره‌ای و تشویق ویژۀ هیئت‌مؤسس بر خود لازم دانست.

در بخش پایانی این نشست، بهنام رمضانی‌نژاد، مسئول کمیسیون برنامه‌ریزی و پژوهش، نخست اهداف و وظایف ۹‌گانۀ کمیسیون را برشمرد و سپس کارگروه‌های چهارگانۀ کمیسیون را معرفی کرد. وی اهداف‌ «کارگروه معرفی مآخذ ویرایش» را معرفی کرد و از تشکیل «کارگروه واژگان نشر و ویرایش» خبر داد.

همچنین رمضانی‌نژاد به‌تفصیل دربارۀ «کارگروه معرفی ویراستاران» و «کارگروه معرفی شیوه‌نامه‌های ویرایش» نکته‌هایی بیان کرد. در پایان نیز در باب «برقراری ارتباط علمی و پژوهشی اعضا با نشرپژوهان و پیش‌کسوتان ویرایش»، «برنامه‌ریزی برای نشست‌های تخصصی و پژوهشی در حوزۀ مبانی نظری ویرایش و نشرپژوهی» و بازتاب آن در وبگاه انجمن، سخن گفت.

بخش دوم این هم‌اندیشی به‌صورت پرسش و پاسخ بود. حاضران پرسش‌های خود درباره فعالیت‌های انجمن، هیات مدیره، نحوه عضوگیری و … را مطرح کرده و اعضای هیات مدیره به آنها پاسخ دادند.

@anjomanvirastar.ir

http://www.khabaronline.ir/detail/704678/culture/literature

http://www.mehrnews.com/news/4080059/نشست-تخصصی-ویراستاران-برگزار-شد

http://www.ghatreh.com/news/nn39166805/ویراستاران-قدرت-حقوقی-اثرگذاری-ندارند

https://khabarfarsi.com/u/44301688

گردهمایی انجمن ویراستاران

سه‌شنبه ویراستاران گرد می‌آیند تا حرف‌های همدیگر را بشنوند.
نه ثبت‌نام می‌خواهد، نه مدرک. اگر ویراستارید یا به ویرایش علاقه دارید، بیایید.
@anjomnavirastaran

http://www.ilna.ir بخش-فرهنگ-هنر-6/531886-برگزاری-نشست-عمومی-انجمن-صنفی-ویراستاران

http://www.isna.ir/news/96061307508/گردهمایی-ویراستاران-برگزار-می-شود

 

زادروز استاد دکتر جلال ستاری

 

 

چهاردهم مرداد تولد استاد دکتر جلال ستاری (متولد ۱۳۱۰) است؛ مردی که اسطوره‌شناسیِ مدرن را به جامعۀ فرهنگی ایران شناساند. پیش از ستاری کتاب‌ها و مقاله‌هایی دربارۀ اسطوره‌شناسی، به‌ویژه اساطیر ایران، به فارسی نوشته یا ترجمه شده بود، اما هیچ‌کس به‌اندازۀ او آثاری در این زمینه نه نوشت و نه ترجمه کرد. وانگهی، آثارش دیگران را هم به این راه کشاند. آنچه ایرانِ پیش از ستاری را از ایرانِ پس از او جدا می‌کند آن است که ایرانیان موضوع جذّاب اسطوره‌شناسی را پیش از ستاری نه به این حد و نه با این کیفیت درک کرده بودند. با آثار ستاری، دانشِ ما ایرانیان گام بزرگی به پیش رفت و برگشت به پیش از آن ناممکن است.
استاد گرامی، قلمتان پایدار و عمرتان دراز باد.

 

هومن عباسپور

@anjomanvirastaran

انجمن صنفی ویراستاران

زادروز محمود دولت‌آبادی

دهم مرداد تولد محمود دولت‌آبادی است. نویسنده‌ای با نثری رشک‌برانگیز که چشم‌اندازهای نادیده‌ای را به داستان فارسی افزوده است. نویسنده‌ای از تبار بیهقی و طرسوسی و فرامرز بن خداداد. کم‌تر کتاب‌خوانی را می‌توان یافت که نوشته‌ای از دولت‌آبادی نخوانده باشد. نه شیفتۀ القاب است و نه نیازمندِ ستایش و می‌دانم که لقب «استاد» برای نویسنده‌ای مردمی چون او از قدرش می‌کاهد.
پس فقط می‌گوییم آقای دولت‌آبادی عزیز، تولدتان مبارک. سایه‌تان برقرار و قلمتان پایدار.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

هومن عباسپور
@anjomanvirastaran

مدیا کاشیگر

انجمن صنفی ویراستاران درگذشت مدیا کاشیگر، مترجم و نویسندۀ صمیمی، را به جامعۀ فرهنگی ایران تسلیت می‌گوید.

سالروز تولد استاد محمد خاکی

پنجم تير ماه سالروز تولد استاد محمد خاکی (متولد 1317) است. استاد خاکی انسانی است فروتن و بااخلاق. دانشمندی است مهربان و آموزگاری است بی‌دریغ. مردی است منظّم و دقیق. در تحقیق، اهل استدلال است و موشکافی. کنارِ این مردِ آرام که می‌نشینی، دریای پرتلاطمِ جهانِ پرآشوب برایت بدل به ساحلی آرام می‌شود. اگر از او چیزی بپرسی، هرآنچه می‌داند بی‌دریغ بیان می‌کند و اگر نداند، می‌گوید نمی‌دانم و فرصتی می‌خواهد و می‌یابد و می‌گوید.
برآمده از خانواده‌ای است اهل فضل و هنر. شعر می‌گوید و گاه فی‌البداهه. اما تخصص او ویرایش مقاله‌های دایرة‌المعارفی است؛ یعنی دشوارترین نوعِ ویرایشِ متونِ علمی.
«شیوه‌نامۀ دایرةالمعارف بزرگ اسلامی»، که او تألیف کرده، باید سرمشق کسانی قرار گیرد که خیال کرده‌اند و می‌کنند که «شیوه‌نامه» فقط رسم‌الخط است و نشانه‌گذاری. حال آنکه هزار نکتۀ باریک‌تر ز مو آن‌جاست. شیوه‌نامه‌ای که خود دانشنامه‌ای است به قلم انسانی که خود جهانی است.
استادِ نازنین، تولدتان مبارک. دستتان را می‌بوسیم و برایتان سلامت و طول عمر آرزو می‌کنیم.

هومن عباسپور

گارگاه ویرایش و نشر برگزار شد.

گارگاه ویرایش و نشر
در مجموعه کارگاه‌هایی که برای نخستین بار در نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران برگزار می‌شود، کارگاه ویرایش و نشر در دو بخش کارگاه ویرایش زبانی و صوری و گفت‌وگو از نشر و ویرایش برگزار شد. در بخش اول این کارگاه آقایان هومن عباسپور و مهدی قنواتی، مدرسان ویرایش و از اعضای هیئت مدیرۀ انجمن صنفی ویراستاران، متن‌هایی را برای ویرایش به حاضران دادند. در این متن‌ها ایرادهای ویرایشی، اعم از صوری و زبانی، وجود داشت که و حاضران با راهنمایی استادان به اصلاح و ویرایش آنها پرداختند. در این میان نکات مهم و پربسامد ویرایشی در این جلسه مطرح شد و به پرسش‌های حاضران پاسخ داده شد. از توصیه‌های استاد آذرنگ به ویراستاران رعایت اخلاق ویرایش بود و اینکه با قلم قرمز ویرایش نکنند و با لحن توهین آمیز برای پدیدآور مطلب ننویسند؛ سلیقه‌ای برخورد نکنند. ویراستاران باید منابع اصلی را بشناسند و از استناد به اینترنت به ویژه ویکی‌پدیا پرهیز کنند. در بسیاری از کشورها انجمن‌ها سهم مهمی در فعالیت‌هادارند مثلا اگر انجمن ویراستاران ویراستاری را تایید نکند ناشران به او کار نمی‌دهند. اگر مرجع و مرکزی برای آموزش و تایید توانایی ویراستاران باشد کمکی است به ویرایش و نشر.
این کارگاه با حمایت کمیتۀ علمی و فرهنگی نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران و همکاری انجمن صنفی ویراستاران در ساعت 10:30 لغایت 13 در شهر آفتاب برگزار ‌شد. مشروح گزارش این نشست به زودی در وبگاه انجمن صنفی ویراستاران درج خواهد شد.