دریغا، بزرگا مردا که تو بودی
ده سال از درگذشت همایون صنعتیزاده میگذرد؛ مردی کارآفرین با پشتکاری ستودنی که تدبیرها و نوآوریهایش در حوزۀ فرهنگی کمنظیر بود. تأسیس مؤسسۀ انتشاراتی فرانکلین، چاپخانۀ افست، کاغذسازی پارس، مروارید کیش، سازمان کتابهای جیبی، پایهگذاری دایرهالمعارف فارسی، تأسیس رطب زهره و گلابگیری زهرا برجستهترین فعالیتهای اوست، اما صنعتیزاده بیش از اینهاست. وقتی در جلسۀ مبارزه […]
همت بلند دار که مردان روزگار/ از همت بلند به جایی رسیدهاند
نجف دریابندری نود ساله شد؛ نامی آشنا در فرهنگ مکتوب ایران که وسعت آثارش، طی ۷۰ سال اخیر، از وداع با اسلحه تا کتاب مستطاب آشپزی را در بر میگیرد. ویراستار و مترجم و پژوهشگری که جامعۀ فرهنگی ما بسیار مدیون خدمات ارزشمند اوست. دریابندری در نخستین روز شهریور سال ۱۳۰۸ در آبادان متولد شد. […]
ستوده به هر شهر و هر انجمن
یادی میکنیم از بنیانگذار نشریۀ فرهنگ ایرانزمین و پژوهشگر حوزۀ جغرافیای تاریخی ایران که ۲۸ تیرماه ۱۲۹۲ ش زادروز اوست. استاد منوچهر ستوده را با آثاری چون از آستارا تا استرآباد، آثار تاریخی ورارود و خوارزم و چندین تصحیح از جمله حدودالعالم و عجایبالمخلوقات و دهها کتاب و صدها مقاله میشناسیم. پژوهشگری که پیادهرویها […]
پرتلاش و بیحاشیه
«ویرایش را با کلاس میتوان آموزش داد، اما مترجمی را نه!» این گفتۀ خانم گلی امامی است؛ مترجمی که سالهاست مینویسد و ترجمه میکند، کلمات را میتراشد، صیقل میدهد، بازنویسی میکند و برای اینکه بارِ فرهنگیِ متن اصلی را به مخاطب فارسیزبان منتقل کند، دقت و وسواس به خرج میدهد. مترجمی که مشوقِ جویندگان […]
ادیب سلطانی در آستانۀ نود سالگی
محل انتشار وبگاه خوابگرد دکتر میرشمسالدین ادیبسلطانی پزشک، فیلسوف، ریاضیدان، منطقدان، زبانشناس، موسیقیدان، نقاش، مترجم ایرانی است. اینها فقط برخی از مهارتها و القاب اوست، ولی او پیش از هر چیز یک انسان والاست. در زندگیام هیچکس را در توانایی و درک حیرتانگیزتر از او ندیدهام. به قول استاد عبدالحسین آذرنگ، ادیبسلطانی استثنای آفرینش است. […]
یادی از درگذشتگان سال 1397
داریوش شایگان (۴ بهمن ۱۳۱۳- ۲ فروردین ۱۳۹۷) فیلسوف و هندشناس و ایرانشناس بود. برای بازنگری دیدگاههای خود، از آسیا در برابر غرب تا زیر آسمانهای جهان راهی طولانی پیمود. به شناساندن شاعران و متفکران ایرانی و فرانسوی پرداخت و در زمرۀ روشنفکرانی بود که پا در وطن سر در آسمان جهان داشت. از آثار اوست: […]
نگاه ویراستارانه به هر نوشتهای
انجمن صنفی ویراستاران زادروز عضو افتخاری و گرانقدر خود، خانم ایران گرگین، را تبریک میگوید. استاد عزیز، در روزهای پایانی اسفند قدرشناسی خود را از تلاشهای شما در ارتقای نوشتهها با تبریک زادروزتان همراه میکنیم؛ پاینده و سلامت باشید. ایران گرگین ویراستار و نویسنده و پژوهشگرِی توانمند و مهربان و صبور است. دقتش در […]
فتحالله مجتبایی؛ از ابتدا در نوشتن وسواس داشتم
نویسنده، مترجم، پژوهشگر و مصاحبی خوشبیان و شیرینسخن. از مصاحبتش سیر نمیشوید. هر پرسشی که در ادبیات و اسطوره و فلسفه و ایرانشناسی مطرح کنید با گشادهرویی پاسختان را میدهد و چنان موضوع را با جزئیات توضیح میدهد که نیازی به پرسش دیگری ندارید. قدرشناس اوییم که مینویسد و به ما میآموزد که دانستههایمان مایۀ […]
عبدالحسین آذرنگ، دریای شرافت و وارستگی
هرگز توفیق نداشتهام سر کلاسش بنشینم، ولی حق مسلّم استادی بر گردنم دارد. در آن دو سالی که در مؤسسۀ دانشگستر بود، از هیچکس به اندازۀ او نیاموختم. آنجا بود که مقالههای دانشنامهای را نقد میکرد و ما جوانترها پای نقدهایش مینشستیم که خود کلاس درسی بود برای یکیکمان. شیوهنامۀ هرگزمنتشرنشدۀ دانشنامۀ دانشگستر را که […]
خاطراتی از یگانگی آموزگار
وقتی سخن از آموختن باشد، بیشک یاد آموزگارانمان خواهیم افتاد، خصوصاً اگر آن آموزگارْ یگانه و بیهمتا باشد، و خصوصاً اگر ژاله آموزگار باشد. ژاله آموزگار یگانه زادهٔ ۱۲ آذر ۱۳۱۸ در خوی، دانشآموختۀ فرهنگ و زبانهای باستانی از سوربن و استاد بازنشستۀ دانشگاه تهران است، اما هنوز آموزگاری را رها نکرده است. کلاسهای اسطوره و ادیان […]
ویراستار متون علمی و پژوهشگر تاریخ علم، حسین معصومی همدانی
دوم آذر زادروزِ پژوهشگر و مدرس تاریخ علم، مترجم، ویراستاری است که قلم و زبانش پاکیزه و شفاف و بیابهام است. کمتر اهل فرهنگی است که او را نشناسد و سخنانش را نشنیده و نوشتهای یا ترجمهای از او نخوانده باشد. شوخطبع و خوشبیان است و مصاحبتش لذتی بیوصف در مخاطب میآفریند. حسین […]
خشایار دیهیمی: ویرایش دانشِ عملی است نه دانشِ نظری
خشایار دیهیمی مترجم، پژوهشگر، منتقد ادبی، ویراستار. در ۲۰ آبان ۱۳۳۴ در تبریز بهدنیا آمد. تحصیلاتش را در رشتۀ مهندسی شیمی گذراند، زبان انگلیسی آموخت و از ۱۳۶۴ وارد حوزۀ ترجمه و نشر شد. نخستین ترجمهاش گفتوگو با مرگ نوشتۀ آرتور کستلر را در همان سال منتشر کرد. در ۱۳۶۵ مسئولیت ویرایش و نمایهسازی […]
دکتر غلامحسین مصاحب، پدر دانشنامهنگاری در ایران
غلامحسین مصاحب در ۱۲۸۹ خورشیدی در تهران زاده شد. پدربزرگش، میرزاغلامعلی خوشنویس، زبانهای فارسی و عربی را به حد کمال میدانست؛ پدرش نیز طبیب و مادرش شاعر باذوقی بود. غلامحسین مصاحب در شانزده سالگی دورۀ دبیرستان را به پایان برد و در تهران شاگرد اول شد. پس از پایان تحصیل، در ۱۳۰۶، به استخدام وزارت […]
قلبی پرمهر در پشت چهرهای سرد
رضا سیدحسینی را همۀ اهالی قلم میشناسند. در ۲۲ مهر ۱۳۰۵ در اردبیل متولد شد و در ۱۱ اردیبهشت ۱۳۸۵ با جامعۀ فرهنگی وداع کرد. مترجم، نویسنده و ویراستاری مجرب و بینهایت بادقت و وسواس. تسلطش بر زبان ترکی و فرانسه بر کسی پوشیده نیست. مترجمی که مهندس مخابرات بود، ولی عمری را صرف ترجمه و […]
منوچهر انور، نخستین سرویراستار ایران
امسال در نمایشگاه کتاب در دومین مراسم تقدیر از پیشکسوتان ویرایش از او تجلیل کردیم و ایشان عضویت افتخاری انجمن صنفی ویراستاران را پذیرفت. آن جوانی که نخستین «سرویراستار» ایران بود و در انتشارات فرانکلین اولین گروه ویرایش را مدیریت میکرد امروز ۲۱ مهر ۱۳۹۷ نودساله میشود. سالها پیش، وقتی سرباز بودم، مقالۀ «اسلیمی» را […]
مصطفی مقربی، از آغازگران ویرایش دایرهالمعارفی
مصطفی مقربی، نویسنده، ویراستار، مترجم و پژوهشگر ایرانی، در ۱۲۹۳ در تهران به دنیا آمد. تحصیلات متوسطه را در دبیرستان دارالفنون و در ۱۳۱۲ به پایان رساند. در ۱۳۱۵ از دانشسرای عالی لیسانس زبان و ادبیات فارسی و در ۱۳۲۴، از دانشکدۀ زبان و ادبیات دانشگاه تهران، دکتری زبان و ادبیات فارسی گرفت. از استادانش ابراهیم پورداوود، […]
گشت غمناک دل و جانِ عقاب
پنجم اسفند ۱۳۹۵ برای مراسم بزرگداشت علامه علیاکبر دهخدا و تجلیل از استاد دکتر رسول شایسته در لغتنامهی دهخدا مراسمی برگزار شد که با اندکی تأخیر به آنجا رسیدم. سالن پر بود از چهرههای آشنا، استادان و همکاران لغتنامه. در ردیفهای آخر جایی پیدا کردم و به سخنرانیها و حرفها گوش دادم. فضای سالن […]
چو ایرج به گیتی نیاید دگر
شانزدهم مهر ماه سالروز تولد استاد ایرج افشار است. انجمن صنفی ویراستاران قدرشناسی خود را از یک عمر تلاش ایشان در حوزۀ فرهنگ ایران و ایرانشناسی اعلام میکند و برای ادای احترام به او، از استاد علی بهرامیان، پژوهشگر تاریخ و نسخهشناس، که سالها با ایشان همکار بودهاند، درخواست کردیم مطلبی کوتاه دربارۀ توجه علمی […]
برومند باد آن همایون درخت
به مناسبت زادروز استاد هرمز همایونپور هرمز همایونپور، مترجم، پژوهشگر، ویراستار و سردبیر فصلنامۀ نقد و بررسی کتاب تهران، در ۲۳ شهریور ۱۳۱۸ در شیراز متولد شد. تحصیلات متوسطه را در شیراز گذراند. برای ادامۀ تحصیل در دانشکدۀ حقوق دانشگاه تهران، به تهران رفت. پس از اخذ لیسانس علوم سیاسی به استخدام سازمان امور اداری […]
یادی از استاد عبدالمحمد آیتی
عبدالمحمد آیتی ادبپژوه، مترجم، مصحح برجستۀ معاصر در اردیبهشت ۱۳۰۵در بروجرد به دنیا آمد. در شش سالگی، به توصیۀ مادرش، نخست در مکتبخانۀ بیبی مُلا خدیجه و بعد، در مکتبخانۀ آغا باجی بروجرد با خواندن و نوشتن آشنا شد. در ۱۳۱۴به مدرسۀ اعتضاد (اعتضادیه) رفت. پس از پایان دورۀ ابتدایی، با آنکه پدرش مایل بود […]
تولد فرزند خلف فردوسی
استاد جلال خالقی مطلق، صاحب معتبرترین تصحیح شاهنامه، بیش از چهل سال از عمر خود را صرف تصحیح و شرح این مهمترین اثر فرهنگ ایران کرد و امروز به همت او متنی از شاهنامه در دست داریم که بیش از هر تصحیحی به شاهنامهی اصلی نزدیکتر است. استاد، افزون بر تصحیح شاهنامه، در شعر […]
که از من پس از مرگ مانَد نشان
«که از من پس از مرگ مانَد نشان» با مرگ احسان یارشاطر، فرهنگ ایران یکی از سنگبناهای خود را از دست داد. از مدیریت بنگاه ترجمه و نشر کتاب تا سرپرستی دانشنامۀ ایرانیکا، یارشاطر از معدود فرهنگسازانی بود که هم در عرصۀ تحقیق و هم در مدیریت فرهنگی منشأ آثار و خدمات ارزشمندی بودهاند. لحظهای […]
کارآفرینی که بخش عمدۀ تاریخچۀ ویرایش در ایران در مؤسسۀ او رقم خورد
یادی از همایون صنعتیزاده همایون صنعتیزاده، کارآفرین، مؤسس چندین مرکز فرهنگی و تجاری، نویسنده و مترجم. در سال ۱۳۰۴ در تهران به دنیا آمد. پدرش، عبدالحسین صنعتیزاده، از نخستین داستاننویسان ایرانی و مادرش قمرتاج دولتآبادی بود. کودکیاش را در کرمان نزد پدربزرگ و مادربزرگش گذراند. برای دورۀ متوسطه به تهران رفت و در دبیرستان […]
شهپر شاه هوا اوج گرفت؛ یادی از پدر تاریخ زبان فارسی و سرایندۀ شعر «عقاب»
پرویز ناتِل خانلری، ادیب، دولتمرد، زبانشناس، ادبپژوه، مترجم، و شاعر معاصر ایرانی است که در اسفند ۱۲۹۲ در تهران زاده شد و در اول شهریور ۱۳۶۹ اهالی فرهنگ را در غم از دستدادنش فروبرد. در خانوادهای فرهیخته و صاحبمنصب بالید. در مدرسۀ امریکایی سنلویی و مدرسۀ ثروت دوران ابتدایی را گذراند. به تشویق بدیعالزمان فروزانفر رشتۀ ادبی را […]